Հաճախ տրվող հարցեր

ԱԱՀ և հաշվարկային փաստաթղթեր

Հայաստանում B2B merch պատվերների հարկային ռեժիմը, ԵԱՏՄ խաչսահմանային փաստաթղթավորումը, բանկային հաշվարկների կարգը, հաշվետվության պահանջները և հակադարձ հարկման սցենարները:

Հաշվարկի հարցում

ԱԱՀ-ի ընդհանուր շրջանակը

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում B2B merch պատվերների համար կիրառվում է Ավելացված արժեքի հարկի (ԱԱՀ) ստանդարտ տոկոսադրույքը՝ քսան տոկոս: Ստանդարտ տոկոսադրույքը կիրառվում է Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված կամ գործունեություն իրականացնող ընկերությունների կողմից պատվիրված բոլոր ապրանքների և ծառայությունների համար: Տոկոսադրույքը հաշվարկվում է ապրանքի կամ ծառայության հարկման բազայի վրա և ավելացվում է վերջնական գնին:

Որոշ կատեգորիաների համար կիրառվում է զրո տոկոսադրույք: Դրանց թվում են ԵԱՏՄ անդամ երկրներ (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան) մատակարարվող արտադրանքը, միջազգային ստանդարտներին համապատասխանող արտահանման ծառայությունները, և որոշակի վկայականներով հաստատված արդյունաբերական արտադրանք: Զրո տոկոսադրույքի կիրառման համար անհրաժեշտ են համապատասխան փաստաթղթեր՝ հաշվետվության ժամանակ հարկային մարմնին ներկայացնելու համար:

Հայաստանի տարածքում տրամադրվող ծառայությունների համար ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է Հայաստանի Հանրապետության դրամով (AMD), իսկ արտարժույթով կատարված վճարումները վերահաշվարկվում են Հայաստանի Կենտրոնական բանկի փոխարժեքով՝ հաշվետվության ժամանակ կիրառելի փոխարժեքով: Այս կանոնը վերաբերում է նաև ԱՄՆ դոլարով կամ Եվրոյով կատարված վճարումներին:

Ստանդարտ ԱԱՀ
20%
ԵԱՏՄ արտահանում
0%՝ փաստաթղթավորմամբ
Հաշվարկի արժույթ
AMD, USD, EUR
Հարկային մարմին
ՀՀ ՊԵԿ

ԵԱՏՄ խաչսահմանային փաստաթղթավորումը

Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամ է Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի հետ միասին: Միության ներսում գործում է ապրանքների ազատ տեղաշարժի սկզբունքը, ինչը նշանակում է, որ B2B merch պատվերների միջազգային առաքումը ԵԱՏՄ երկրներ ձեռնարկվում է զրո տոկոսադրույքով, եթե տրամադրվեն համապատասխան փաստաթղթեր:

Զրո տոկոսադրույքով ԵԱՏՄ մատակարարման համար անհրաժեշտ է լրացնել հետևյալ փաստաթղթերի փաթետը. պայմանագիր (կամ պատվերի հաստատում) գնորդի հետ, առաքման հաշվետվություն CMR կամ համարժեք փաստաթղթով, մաքսային հայտարարագիր (եթե կիրառելի է), վճարային փաստաթղթեր (բանկային փոխանցում, SWIFT հաստատում), և գնորդի կողմից հաստատված ընդունման ակտ: Այս փաստաթղթերը պահվում են երեք տարվա ընթացքում և կարող են պահանջվել հարկային մարմնի ստուգման ժամանակ:

ԵԱՏՄ հաշվետվության սխալները կարող են հանգեցնել տոկոսադրույքի վերանայման և տույժերի: Հետևաբար, ԵԱՏՄ ստացող երկրից կարևոր է ստանալ գնորդի կողմից հաստատված հաշիվ-ապրանքագրի ստացման հաստատումը (signed invoice receipt acknowledgment)՝ զրո տոկոսադրույքի համար անհրաժեշտ ապացույցների փաթետի լրացման համար: ԵԱՏՄ բոլոր հաշվետվությունները հանձնվում են ՊԵԿ-ի էլեկտրոնային համակարգի միջոցով՝ եռամսյակային կտրվածքով:

Բանկային հաշվարկներ և վճարման պայմաններ

Հայաստանում B2B merch պատվերների հաշվարկները կատարվում են հիմնականում երեք բանկերի միջոցով. Ամերիաբանկ, Արդշինբանկ, Կոնվերս Բանկ: Այս բանկերը սպասարկում են կորպորատիվ հաճախորդների հաշիվ-ապրանքագրերի (invoice) մշակումը, AMD/EUR/USD արտարժույթով վճարումների ընդունումը, և հարկային հաշվետվության համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի տրամադրումը:

Ստանդարտ վճարման պայմանները B2B merch պատվերների համար հիսուն-հիսուն տոկոս են. հիսուն տոկոս առաջավճար պատվերի հաստատման ժամանակ, իսկ մնացած հիսուն տոկոսը՝ առաքումից առաջ կամ առաքման ժամանակ: Հաստատված կորպորատիվ հաճախորդների համար (երկու կամ ավելի նախորդ պատվերների փորձով) կարող է կիրառվել net-30 վճարման պայման՝ ամբողջական վճարում առաքումից հետո երեսուն օրվա ընթացքում: Շտապ պատվերների համար կիրառվում է յոթանասուն-երեսուն տոկոս առաջավճար:

Վճարումներն ընդունվում են ՀՀ դրամով (AMD), ԱՄՆ դոլարով (USD) կամ Եվրոյով (EUR): Արտարժույթով վճարումները վերահաշվարկվում են Հայաստանի Կենտրոնական բանկի պաշտոնական փոխարժեքով հաշվետվության ներկայացման օրվա դրությամբ: Միջազգային փոխանցումները կատարվում են SWIFT համակարգով, իսկ տեղական վճարումները՝ ArCa քարտային համակարգով կամ բանկային փոխանցումով: Բանկային վճարման հանձնարարականները ուղարկվում են գրավոր հաստատումով՝ հաշվետվության համար անհրաժեշտ ապացույցների փաթետի լրացման նպատակով:

Հարկային համապատեցում և հաշվետվություն

Հայաստանի տարածքում B2B merch պատվերների հարկային հաշվետվությունը կատարվում է ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեին (ՊԵԿ)՝ եռամսյակային հաշվետվությունների տեսքով: Յուրաքանչյուր վաճառքի գործարքի համար պահանջվում է հաշվետվություն հետևյալ տվյալներով. գործարքի ամսաթիվ, գնորդի տվյալներ (անվանում, ՀՎՀՀ կամ ՀԾՀ, հասցե), ապրանքների և ծառայությունների ցանկ, գումար առանց ԱԱՀ, ԱԱՀ գումար, ընդհանուր արժեք:

Խաչսահմանային գործարքների համար կիրառվում են լրացուցիչ պահանջներ. երկրորդ երկրի հետ կնքված պայմանագրերի ռեեստրում գրանցում, արտարժույթային վերահսկողության համար անհրաժեշտ փաստաթղթեր, ԵԱՏՄ դեպքում՝ հատուկ ձևերի ներկայացում եռամսյակային կտրվածքով: Հաշվետվության ժամկետները սովորաբար լինում են եռամսյակից հետո տասնհինգերորդ աշխատանքային օրվա ընթացքում, սխալի դեպքում՝ կարող են կիրառվել տույժեր:

Հաշվետվությունը հանձնվում է էլեկտրոնային համակարգով (e-filing) կամ թղթային տարբերակով՝ կախված ընկերության հաշվառման ձևից: Ցանկացած սխալ կարող է հանգեցնել հարկային պարտականության վերանայման և տույժերի: Խորհուրդ է տրվում հաշվետվությունը վարել մասնագիտացված հաշվապահական ծառայության միջոցով, որը ծանոթ է Հայաստանի հարկային օրենսդրությանը և B2B merch առաքման յուրահատկություններին:

Հակադարձ հարկման սցենարներ

Հակադարձ հարկման սկզբունքը (reverse charge) Հայաստանում կիրառվում է որոշակի միջազգային գործարքների համար, որոնցում ԱԱՀ-ի հաշվարկման պարտականությունը փոխանցվում է գնորդին: Դա կիրառվում է ԵԱՏՄ երկրներից (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան) գնորդների համար, որոնք ունեն վավեր ԱԱՀ հաշվառման համար, և ԵՄ ՎԱՏ գնորդների համար, որոնք ներկայացնում են իրենց ՎԱՏ համարը:

Հակադարձ հարկման սցենարում մատակարարը (Corp-Merch) չի հաշվարկում ԱԱՀ հաշիվ-ապրանքագրում, սակայն հաշիվ-ապրանքագրում նշում է «reverse charge» կամ «0%» գրառումը: Գնորդը հաշվարկում և վճարում է ԱԱՀ-ն իր երկրում կիրառելի տոկոսադրույքով՝ հաշվետվության ժամանակ իր հարկային մարմնին: Սա կիրառվում է միայն այն դեպքերում, երբ գնորդը գրավոր հաստատում է իր ՎԱՏ/ԱԱՀ կարգավիճակը:

Որոշ սցենարներում հակադարձ հարկումը չի կիրառվում: Օրինակ՝ եթե ԵԱՏՄ գնորդը չունի վավեր ԱԱՀ հաշվառման համար, կիրառվում է Հայաստանի ստանդարտ տոկոսադրույքը (20%): Նույնը վերաբերում է ԵՄ ՎԱՏ համար չունեցող գնորդներին: Հետևաբար, միջազգային պատվերների համար կարևոր է գնորդի ՎԱՏ/ԱԱՀ կարգավիճակի վաղ հաստատումը՝ հաշվարկի ճիշտ կիրառման համար:

Հակադարձ հարկման կիրառման համար անհրաժեշտ է գրավոր հաստատում գնորդի կողմից (VAT ID declaration)՝ նշելով ՎԱՏ համարը, գրանցման երկիրը, և հաստատումը, որ գնորդը հանդիսանում է հարկ վճարող անձ: Այս փաստաթուղթը պահվում է հաշվետվության փաթետում և կարող է պահանջվել հարկային ստուգման ժամանակ: Հակադարձ հարկման կիրառման պարագայում հաշիվ-ապրանքագիրը պետք է պարունակի հստակ «հակադարձ հարկում» կամ «reverse charge» նշումը:

Հաճախ տրվող հարցեր

Ի՞նչ է ԱԱՀ-ն և որո՞նք են Հայաստանում B2B merch պատվերների համար կիրառվող տոկոսադրույքները:

ԱԱՀ-ն (Ավելացված Արժեքի Հարկ) Հայաստանում կիրառվում է ստանդարտ քսան տոկոս տոկոսադրույքով ՀՀ տարածքում մատակարարվող արտադրանքի և ծառայությունների համար: ԵԱՏՄ երկրներ (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան) արտահանման դեպքում կիրառվում է զրո տոկոսադրույք՝ համապատասխան փաստաթղթերի առկայության դեպքում:

Ի՞նչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ ԵԱՏՄ երկրներ արտահանման համար:

ԵԱՏՄ երկրներ զրո տոկոսադրույքով արտահանման համար անհրաժեշտ է պայմանագիր կամ պատվերի հաստատում գնորդի հետ, CMR կամ համարժեք առաքման փաստաթուղթ, մաքսային հայտարարագիր, վճարային փաստաթուղթ (SWIFT հաստատում), և գնորդի կողմից ստացման հաստատում: Փաստաթղթերը պահվում են երեք տարի:

Ո՞ր բանկերն են սպասարկում B2B merch հաշվարկները Հայաստանում:

Հայաստանում B2B merch պատվերների հաշվարկները սովորաբար իրականացվում են Ամերիաբանկի, Արդշինբանկի և Կոնվերս Բանկի միջոցով: Վճարումներն ընդունվում են AMD, USD կամ EUR արտարժույթով: Միջազգային փոխանցումները կատարվում են SWIFT համակարգով, իսկ տեղական վճարումները՝ ArCa քարտային համակարգով կամ բանկային փոխանցումով:

Ի՞նչ է հակադարձ հարկումը և երբ է այն կիրառվում միջազգային B2B պատվերների համար:

Հակադարձ հարկումը (reverse charge) կիրառվում է ԵԱՏՄ երկրներից գնորդների համար, որոնք ունեն վավեր ԱԱՀ հաշվառման համար, և ԵՄ ՎԱՏ գնորդների համար: Այս սցենարում մատակարարը չի հաշվարկում ԱԱՀ, սակայն հաշիվ-ապրանքագրում նշում է «reverse charge» գրառումը: Գնորդը հաշվարկում և վճարում է ԱԱՀ-ն իր երկրում կիրառելի տոկոսադրույքով:

Արդյոք Corp-Merch-ը հարկային խորհրդատու կամ հաշվապահական ծառայություն է:

Ոչ: Corp-Merch-ը անկախ B2B merch մատակարար է, որը տրամադրում է հաշվարկման տեղեկատվությունը որպես ընդհանուր կողմնորոշիչ: Մենք չենք տրամադրում հարկային խորհրդատվություն, չենք կատարում հաշվետվություններ, և չենք երաշխավորում որևէ կոնկրետ հարկային արդյունք: Հարկային հարցերի համար խորհուրդ է տրվում դիմել լիցենզավորված հաշվապահին կամ հարկային խորհրդատուին:

Այս էջը տրամադրում է ընդհանուր կողմնորոշիչ տեղեկատվություն Հայաստանում B2B merch պատվերների ԱԱՀ և հաշվարկային հարցերի վերաբերյալ: Corp-Merch-ը անկախ B2B merch մատակարար է: Ամերիաբանկ, Արդշինբանկ, Կոնվերս Բանկ, ՀՀ ՊԵԿ և ԵԱՏՄ հղումները ոլորտի ստանդարտ հղումներ են. դրանք չեն ենթադրում գործընկերություն որևէ բանկի, հարկային մարմնի կամ միջազգային կազմակերպության հետ, և տեղեկատվությունը չի հանդիսանում հարկային խորհրդատվություն:

Հաշվարկի հարցում