Կայուն և ավանդական մերչիի համեմատություն B2B ծրագրերի համար Հայաստանում

Հինգ ոլորտ, որտեղ կայուն և ավանդական մերչին տարբերվում են

Recycled ընդդեմ վիրջին հումքի

Recycled հումքը (rPET, recycled պողպատ, recycled ապակի) ստացվում է վերամշակված թափոններից, իսկ վիրջին հումքը՝ նոր արդյունահանումից։ Հայկական B2B մերչի շուկայում rPET-ը սովորաբար GRS վկայավորված է, իսկ վիրջին PET-ը կրում է միայն OEKO-TEX պիտիկ

GOTS օրգանական բամբակի ընդդեմ սովորական բամբակի

GOTS վկայավոր բամբակը (Global Organic Textile Standard) մշակվում է առանց սինթետիկ պեստիցիդների, իսկ սովորական բամբակը կարող է օգտագործել սինթետիկ պեստիցիդներ և պարարտանյութեր։ GOTS-ը պահանջում է նաև սոցիալական չափանիշների պահպանում

FSC թղթի ընդդեմ սովորական թղթի

FSC վկայավոր թուղթը (Forest Stewardship Council) ստացվում է պատասխանատու կառավարվող անտառներից, իսկ սովորական թուղթը կարող է ծագել ապօրինի հատումներից։ FSC-ն ունի երեք մակարդակ՝ FSC 100%, FSC Recycled, FSC Mix

OEKO-TEX Standard 100 վկայավոր և չվկայավորված արտադրանք

OEKO-TEX Standard 100 վկայականը հաստատում է, որ արտադրանքը ստուգվել է 100 չափանիշով, ներառյալ ծանր մետաղների, պեստիցիդների և քաղցկեղածին նյութերի ստուգում։ Չվկայավորված արտադրանքը կարող է պարունակել այս նյութերը, հատկապես էժավ արտադրություններում

Fair trade մատակարարման ընդդեմ ստանդարտ մատակարարման

Fair trade վկայավորումը երաշխավորում է արդար աշխատավարձ, անվտանգ աշlavorային պայմաններ և շրջակա միջավայրի պաշտպանություն։ Ստանդարտ մատակարարումը կարող է չպահպանել այս չափանիշները, ինչը նվազեցնում է per-unit արժեքը

Արժեքի տարբերություն

Sustainable տարբերակները սովորաբար 15-60% ավելի թանկ են. օրինակ՝ OEKO-TEX պիտիկավորված t-shirt-ը 4 500-7 500 AMD, իսկ սովորականը՝ 2 800-4 200 AMD, GOTS բամբակը 3 800-6 500 AMD, իսկ սովորական բամբակը՝ 2 200-3 800 AMD

Հինգ ոլորտները ցույց են տալիս, որ կայուն մերչին ոչ միայն էկոլոգիական հարց է, այլև կարգավորողական, սոցիալական և տնտեսական։ Ստորև ներկայացված է հինգ չափողականությամբ կողմնակի համեմատություն՝ նյութերի կառուցվածք, արժեքի հաշվարկ, վկայականների ստուգում, որակի կայունություն և Հայաստանի կարգավորողական համապատասխանություն, որոնք կարևոր են B2B գնորդների համար։

Արժեքի հաշվարկ և ԱՄԴ արտարժույնով պատվերներ

Կայուն մերչիի արժեքի հաշվարկը ներառում է վկայականների տարեկան վճարները, լրացուցիչ ստուգումների ծախսերը, սոցիալական չափանիշների պահպանման ծախսերը և էկոլոգիապես մաքուր արտադրական տեխնոլոգիաների ներդրումը։ GOTS վկայավորումը մեծացնում է արտադրության ծախսերը 15-25%-ով, OEKO-TEX վկայավորումը՝ 8-15%-ով, FSC վկայավորումը՝ 10-20%-ով։ Fair trade վկայավորումը ավելացնում է արժեքը 20-35%-ով, սակայն ապահովում է արդար աշlavorային պայմաններ։

Per-unit ԱՄԴ գինը հայկական B2B շուկայում տատանվում է ըստ կատեգորիայի։ OEKO-TEX Standard 100 վկայավոր t-shirt-ը 100-500 միավոր պատվերների համար կազմում է 4 500-7 500 AMD, իսկ չվկայավորված տարբերակը՝ 2 800-4 200 AMD։ GOTS բամբակե polo-ն կազմում է 5 500-9 000 AMD, իսկ սովորական բամբակե polo-ն՝ 3 800-6 000 AMD։ FSC վկայավոր notebook-ը կազմում է 1 200-2 500 AMD, իսկ սովորականը՝ 600-1 500 AMD։ Recycled rPET շիշը կազմում է 1 800-3 200 AMD, իսկ վիրջին PET շիշը՝ 1 200-2 200 AMD։

Պատվերի ընդհանուր ԱՄԴ արժեքը կախված է չորս գործոնից։ Առաջին գործոնը per-unit գինն է, որը ներառում է հումքի, արտադրության և վկայականների ծախսերը։ Երկրորդ գործոնը տպագրության կարգավորումն է, որը սովորաբար 80 000-250 000 AMD կազմում է մեկ գույնի համար։ Երրորդ գործոնը փաթեթավորման և տրանսպորտի ծախսերն են, որոնք ներառում են HayPost-ի, SPS Express-ի և միջազգային սուրհանդակային ծառայությունների սակագները։ Չորրորդ գործոնը հավելյալ ծառայություններն են, ինչպիսիք են պահեստային կառավարումը և վկայականների ստուգումը։

Վկայականների ստուգում և Հայաստանի կարգավորողական համապատասխանություն

Վկայականների ստուգումը կարևոր է կայուն մերչիի մատակարարման համար։ GOTS վկայավորման դեպքում պետք է ստուգել վկայականի գործողության ժամկետը, վկայականի համարը և հատկացված մարմնի անունը։ GOTS վկայականները հրապարակվում են GOTS կայքում և ստուգվում են վկայականի համարով։ OEKO-TEX Standard 100 վկայականները ստուգվում են OEKO-TEX կայքի միջոցով։ FSC վկայավորումը ստուգվում է FSC կայքում ըստ վկայականի համարի։ GRS վկայավորումը ստուգվում է Textile Exchange կայքում։ Fair trade վկայավորումը ստուգվում է Fairtrade International կայքում։

Հայաստանի կարգավորողական համապատասխանությունը կայուն մերչիի համար ներառում է հինգ հիմնական ոլորտ։ Առաջին ոլորտը ՀՀ կառավարության 2022 թվականի որոշումն է պլաստիկ շշերի վերամշակման մասին, որը խրախուսում է rPET-ի օգտագործումը։ Երկրորդ ոլորտը REACH կարգավորումն է (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals), որը սահմանափակում է վնասակար քիմիական նյութերի օգտագործումը։ Երրորդ ոլորտը RoHS կարգավորումն է (Restriction of Hazardous Substances), որը վերաբերում է էլեկտրոնային մերչիի (USB flash drives, power banks) արտադրությանը։

Չորրորդ ոլորտը ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կանոնակարգերն են արտադրական թափոնների կառավարման վերաբերյալ, որոնք պահանջում են թափոնների տեսակավորում և վերամշակում։ Հինգերորդ ոլորտը ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից սերտիֆիկացված ESG հաշվետվողական չափանիշներն են, որոնք խրախուսում են կազմակերպություններին օգտագործել կայուն մերչի։ Հայկական B2B գնորդները պետք է հաշվի առնեն այս հինգ ոլորտները մերչիի մատակարարման որոշում կայացնելիս։

Միջազգային մատակարարների համար Հայաստան մերչիի ներկրումը կարող է ենթարկվել մաքսային կարգավորումների, որոնք ներառում են ներկրման մաքսատուրք (սովորաբար 0-10%), ԱԱՀ (սովորաբար 20%) և լրացուցիչ վճարներ վկայականների ստուգման համար։ Տեղական արտադրությունը Երևանում և Գյումրիում ներկայում սահմանափակ է և հիմնականում կենտրոնացած է տպագրության և հավաքման վրա, ուստի կայուն մերչիի հումքը սովորաբար ներկրվում է։

Կայուն մերչիի ծրագրի հայտ