Մաքսազերծ արտահանման գիդ
Հայկական corporate-merch-ի customs-cleared export-ի practical guide: EAEU-ի 0-tariff-advantage, GSP+-ից օգտվելը EU-ում, certificate-of-origin-ի protocol, VAT-recovery flow, broker-rate-comparison:
Ինչու՞ Հայաստանից export-ը unique է
ՀՀ trade-agreement-ների ցանցը
Հայաստանը unique-position ունի export-trade-ում՝ միևնույն ժամանակ անդամ է EAEU-ին (РФ + Беларусь + Казахстан + Кыргызстан, 183 միլիոն բնակչություն) և has GSP+-status EU-ում (ավելի քան 6,000 tariff-line duty-free): Սա նշանակում է, որ հայկական արտադրության merch-ը կարող է 0% tariff-ով հասնել ռուսական client-ին և at-reduced-rate ֆրանսիական client-ին: Դրան գումարած՝ FTA-ներ Վրաստանի հետ, preferential-rate Իրանի հետ, EAEU-China new-zero-tariff zones:
- EAEU 0-tariff: «Made in Armenia»-certificate-ով ապրանքները մտնում են РФ/РБ/KZ/KG 0% duty: Ընդհանուր markup-ը save-ում է 15–25% imported-alternative-ի համեմատ:
- EU GSP+: 2014-ից Հայաստան-ի status: Textile, leather, ceramic, wood-craft՝ 0% duty EU-ում: Sunset-clause՝ 2027-review, but renewable:
- Georgia FTA: 2018-ից՝ 100% tariff-lines-ի 0%: Ինչպես EAEU-hub-export-ի rout-ով:
- Iran preferential: 2019-ից limited-FTA 360 tariff-lines: Ceramic, textile, food-product-ները ներառված:
5 հիմնական export-market-ի profile
Rate + time + special-note
Ռուսաստան (EAEU)
Tariff՝ 0% «Made in Armenia»-certificate-ով: VAT-ը recipient-payable (20%): Transit՝ 5–7 օր truck, 2 օր air: Volume՝ ՀՀ-export-ի 40%: Docs՝ CT-1 (EAEU origin), invoice, packing-list:
Եվրոպական Միություն
Tariff՝ GSP+ 0% textile/ceramic/leather: VAT՝ recipient-country rate (19–25%): Transit՝ 7–12 օր truck, 2–3 օր air (Frankfurt/Amsterdam hub): Docs՝ EUR.1 կամ Form A, HS-code:
ԱՄՆ
No-preferential status: Most tariff-lines 5–15% duty: De-minimis-rule: < $800 value duty-free: Transit՝ 4–6 օր air only: Docs՝ commercial-invoice, HS-code, FDA-declaration-for-food:
Վրաստան (FTA)
Tariff՝ 0% բոլոր lines-երում: VAT՝ 18% recipient: Transit՝ 1–2 օր truck Bagratashen/Sadakhlo-ով: Popular-hub-for-re-export toward Turkey: Docs՝ CEPA-certificate:
Իրան
Limited-FTA (360 lines): 0% selected-goods, 4–15% others: Transit՝ 3–5 օր truck Meghri-ով: Banking-challenge՝ SWIFT-sanctions, Iran-bank-gateway needed: Docs՝ CO, trade-licence:
ԱՄԷ (no FTA)
Standard tariff 5% most-goods: VAT՝ 5% (recipient): Transit՝ 3–5 օր air (Dubai-hub): Free-zone-import՝ further 0% re-export-potential: Docs՝ commercial-invoice, CO, halal-cert-for-food:
Export-documentation flow
Standard 8-document-pack
- Commercial-invoice (ԱՀ-style): AMD-ով + USD-equivalent: Seller + buyer full-details: HS-code 8-digit minimum, Incoterms (DAP/CPT/FCA), total-value: Signature + stamp:
- Packing-list: Gross/net-weight per box, dimensions, quantity: Must match invoice exactly: Deviation > 5%՝ customs-hold:
- Certificate-of-Origin: CT-1 (EAEU), EUR.1 (EU), Form A (GSP+ legacy), CO-Armenia (general): Issued by CCI-Armenia, 3,500–8,500 AMD, 1–3 working-days:
- Export-declaration: ASYCUDA-World electronic submission: Customs-broker-fee 25,000–60,000 AMD per-declaration: Time՝ 2–6 հ processing:
- Transport-document: CMR (truck), AWB (air), Bill-of-Lading (sea): Consignee + consignor + route:
- Phytosanitary/veterinary (if food): Food-goods export՝ Min-of-Agri-certificate: 15,000–35,000 AMD, 2–5 օր: Honey, dried-fruit, alcohol՝ required:
- Conformity-declaration: EAEU-export՝ EAEU-Conformity-mark (EAC): CU-TR-ի compliance: 80,000–250,000 AMD (testing-lab): Valid 1–5 տարի:
- Insurance-certificate: CIF/CIP-Incoterms-ի դեպքում mandatory: Typically 0,3–0,8% cargo-value:
VAT-recovery protocol
20% ԱԱՀ-ի հետվերադարձ exporter-ի համար
Zero-rate export
Physical-goods export՝ 0% VAT: Input-VAT (raw-materials-ից) recoverable: 100%-ը դրամով ետ ստացվում է 30–45 օր-ում, ՊԵԿ-ի refund-ով:
Export-docs audit
ՊԵԿ-ը verify-ում է customs-declaration + CMR + invoice + payment-receipt: Missing մեկը՝ refund-delay 60+ օր: Doc-preparation-ի thoroughness critical:
Submission-window
Export-date-ից հետո 180 օր-ում submit: Հաշվետվության quarter-ի վերջին 25-ը՝ deadline: Late-filing՝ VAT-refund-loss:
Cashflow-impact
Average refund-time 35–50 օր: Working-capital-need 20% cargo-value-ի չափով buffer: Factoring-option՝ 2–4% fee exchange for instant-cash:
Step-by-step export-flow 500,000 AMD-invoice-ով
- Order-receipt + invoice-issuing (Day 0): Client-PO Dubai-ից՝ 500,000 AMD (~1,285 USD) worth merch: Issue commercial-invoice AMD-ով: HS-code determined (tshirt՝ 6109.10, bag՝ 4202.92):
- Production + packing (Day 1–5): Standard production: Packing՝ proper-export-label + HS-code-sticker: Gross-weight match-invoice:
- CO-request (Day 4–6): ՀՀ CCI-ի online submission: 3,500–8,500 AMD per CO: Pick-up in 24–48 ժ: GSP+-template EU, CT-1-template EAEU:
- Customs-declaration (Day 6–7): Customs-broker (e.g., Armlogix, Globe, Sivos) submits ASYCUDA: 25,000–60,000 AMD broker-fee: ASYCUDA-response 2–6 ժ:
- Physical-customs-check (Day 7): Zvartnots-airport կամ Bagratashen-border: 10–30%-ի համար physical-inspection (risk-based): Pass-rate > 95% clean-docs-ով:
- Shipment (Day 7–14): Truck/air per-agreed Incoterms: Tracking-link client-ին: Estimated-arrival 7–12 օր EU, 5–7 օր РФ:
- Import-clearance-destination: Recipient-side՝ VAT payment (19–25%, recipient-country-rate) + any-local-tariff: GSP+/CT-1-ով՝ 0 tariff: Recipient-ը receive-ում է freight:
- VAT-refund-filing (Day 30–45): ՊԵԿ-ին export-docs + payment-receipt submit: Refund 30–45 օր-ում ՀՀ-account-ին AMD-ով: 20%-ը (100,000 AMD) recovered:
Export-pipeline կազմակերպում
Ուղարկեք destination, cargo-volume, timeline — կպատասխանենք all-inclusive AMD-quote-ով (production + customs + freight + refund)