Ուղեցույց · պահուստ · պաստենագրում · ինվենտարիզացիա · B2B մերչի Հայաստանում
Արտադրության ավարտից հետո սկսվում է մերչի կյանքի երկրորդ կեսը՝ պահեստը։ Անվերարտադրվող կապ, սխալ շտապ բաշխում, փոքր հաշվելության անհամաժամանակություն և թույլ չլինալող խոստում՝ շատ պատվեր կպահեն գնորդի մոտ։ Ուղեցույցը բացատրում է պահուստային տարածքի պահանջները Երևանի համար, ընդունման ժամանակի ստուգումը, միավորային պաստենագրումը, պահեստապետության համակարգը, թարմացման կանոնը, սեզոնային պահուստի բաշխումը և պարբերակներին տեղափոխման կազմակերպումը՝ մի համակարգում միջեղեցված չլինելու համար։
Պահուստը այն հատուկ է, որտեղ որակի վերարտադրությունը հաճախ կորչում է, ոչ թե արտադրության մեջ։ Եթե խոսնանկերի թելին տարիների ընթացքում ենթարկվում է խոնդանությանը և սերունակային կոտրվում է պատկերը, դա արտադրողի թերություն չէ։ Եթե փաստերը խնամված են տեղադրված խոնդ պահուստում, մեկ տոկոսական հոդվորությունը կարող է դառնալ ամբողջ բաշխման թերություն։ Պահուստի պայմանները ուստի արտադրության անկողմ պարտադիր հետևյալություն են՝ արտադրության մոդելը կատարվում է նույնական պայմաններում կրկնվող պարտիվություններով։
Երկրորդ պատճառը ինֆորմացիան է։ Պահուստը տեղեկացման աղբյուր է, և դա նշանակում է, որ այն պետք է ունենա առանձին կարգերով։ Եթե պահուստը գտնվում է ենթակողմնորի անորոշ տեղում, առանց պաստենագրերի և առանց ներկապտին դատարկ տարածքի, դրա գտնելը տևում է ժամեր, իսկ հանդիպման գործընթացը՝ օրեր։ Երրորդ պատճառը ֆինանսական է. դրա վրայից փոխարինված միավորը դառնում է կորստ միավոր՝ կրկնապատվերի արժեքով, որը սահմանվում է պատվերի չափով և արտադրության ժամկետով։ Երբ պահուստը պատասխանատու է դարձվում մեկ հաշվառման կարգով, այդ կորուտները բխում են պատվերի պատրաստության ժամկետից հետո։
Հայաստանի պայմաններում պահուստային համակարգը ենթարկվում է երկու սեզոնային ռիսկի։ Առաջինը խոնդությունն է ՝ հատկապես գարնան և վերադիտ ամիսներին, երբ խոնդատուցությունը անխնաբ է ազդում թելերի կպատումի որակին և թելերի պատճառով վնասվում են։ Երկրորդը սեզոնային աճն է. եթե պահուստը չի պլանավորված առաջին տարեկան միջոցառումներին նախապատվելու համար, սեպտեմբերին պահուստը սեղմվում է և պատվերները սպասում են արտադրման փոխարեն՝ պահեստից։ Այս պատճառով ճիշտ կազմակերպված պահուստը ոչ թե պահուստային հարց է, այլ արտադրական ժամանակացույցի մաս։
Առաջին քայլում գնահատվում է պահուստային տարածքը՝ բարձրության հասանելիությամբ, հոդվորությամբ, լուսով հասնելիությամբ, բեռնաթափման հնարավորությամբ և առաքման հասանելիությամբ։ Ստուգվում են նաև տարածքի պայմանները՝ չորս գունացույցները, բացահայտվող պատուհանները, խոնդության աղբյուրը և այն տարածքների միջև հեռավորությունը, որտեղ պահուստը կհասնի գնորդներին կամ միջոցառումների վայր։ Եթե տարածքը բավարար չէ, պահեստային ծախսը պետք է վերախիստակվի՝ առաջարկելով տարածքի վերակազմակերպում, կողմնակի պահուստի վերաբաշխում կամ պահուստային ծառայության վարձակալություն։
Երկրորդ քայլում պարտադիր է պարտվերը ստացվել պահուստից հետո ստուգվում և գրանցվում միավորային մակարդակով։ Յուրաքանչյուր տոկոս պետք է ունենա անձնական պաստենագիր՝ տեսակի կոդով, գույնի կոդով, չափի կոդով, պատվերի համարով, ընդունման ամսաթիվով և պահուստի դիրքով։ Կոդերը պետք է լինեն հետևելի՝ միասնական կանոնով մեկ վերջին համար կամ նախնական բառ, երկու վերջակետ թվեր և տարածաշրջանի կոդը։ Այդ ձևով ցանկացած միավորի տեղը որոշվում է փաստաթղթերից՝ հաշվելիության կենդակից բխում առանց ձեռքով որոշելու։
Երրորդ քայլում պահուստը բաժանվում է գոտիների։ Ամեն խումբ ունի իր դիրքը և իր պատասխանատուն, և տեղափոխում է կատարվում միայն պահուստապետի կամ նշավորված փոխանցողի միջով։ Հանրաքաղման հայացումը քաղաքի պայմաններում անբաժանելի է՝ դրա համար տեսակը հավաքվում է թյուրներով կամ դատարկ տուփերով, որոնք պահում են ձևը և բացում են առանց դանդաղության։ Թարմացման կանոնը որոշում է, թե որ տեսակներն են պահվում զգալիորեն երկար և որոնք՝ կարճ։ Խոսնանկերի, թելերի համավետների և բացվող հագուստի համար սահմանվում է դրանց հատուկ պահման կանոնը՝ խոնդ և խոնդատուցության շեմից հեռուստային տեղում։
Չորրորդ քայլում հաշվելությունը դառնում է կրողությունի պարբերակ։ Հաշվելությունն ուղղությամբ անցնում է փաստաթղթերի հիման վրա՝ ոչ թե յուրաքանչյուրը առանձին հաշվումով, որը միշտ բերում է սխալը։ Ստացված և տեղափոխված քանակը պետք է համընկնում է՝ ելքային քանակը պետք է հաստատվի պարագանի ցուցակից և բաշխման ցուցակից։ Եթե անհավասարակշռություն է բացահայտվում, այն ստուգվում է երկինգ հեռուստով և դրան հետևում է փոխադրության վերնախուստ՝ կատեգորիայի փոխմառում, հաշվի ստուգում և վերապատվերի կառուցում։ Այս կանոնը կիրառվում է նաև համաճայուղ հաշվելությունների ժամանակ՝ պահեստի սկզբում։
Պահեստային համակարգը ունի չորս աջակցող բլոկ, որոնք կապված են իրար և միասնական հաշվելիության վրա։ Հայկական գնորդների համար դրանք սովորաբար ձևակերպվում են որպես մեկ ծառայություն, բայց պահպանելիորեն դրանց հեռակառուցումը՝ առանձին պահեստապետ, առանձին հաշվելության պատասխանատու և առանձին տեղափոխման գործատեղ պատասխանատու։
Պարտույթները ստացվում են պահուստային դիրքում՝ համընկնության և տեղադրման ստուգումով։ Ցանկացած պահուստային վնաս գրանցվում է փաստով՝ պարտության հետ և ստացողի տեղեկացումով։ Այս ձևը բացառում է բացահայտությունները՝ արտադրողի կամ առաքիչի կողմից պահուստային կորստ։
Միավորային պաստենագրերով պահուստը դառնում է հետևելի՝ տեսակի, գույնի, չափի և պահուստի դիրքի համաձայնությամբ։ Ձևավորումը ներառում է նաև տեղաշարժի կանոնները, որոնք որոշում են արտադրության պարտված խմբերի տեղափոխման հերթականությունը։
Շրջել չորս լայսով համապատասխան հաշվելությունը ցույց է տալիս բոլոր անհամապատասխանությունները՝ փաստաթղթերի հիման վրա և առանց պահեստի անընթեռնելիության։ Արդյունքում անհավասարակշռությունները վերաբերվում են թվային անհամաժամանակության փոխ փոխադրության միջոցով։
Բաշխման հարցումներին պատասխանելիս ստեղծվում է տեղափոխման պլան՝ յուրաքանչյուր ստացողի համար, միաժամանակ կոտրվող միավորների առանձնացումով։ Ստացողի ստունցումը գրանցվում է մեկ համաձայնության ձևով՝ ստացողի անունով, բաժինով և վերցման ամսաթիվով։
Պահուստային ցիկլը կատարվում է տարվա մեջ համտեղ և պահուստային սեզոնի ընթացքում ամենաինտենսիվ տարբերակով։ Տեսակների միջև ցիկլը կարող է տարբերվել, բայց յուրաքանչյուր տեսակի համար պարտադիր է մնում երկու առանցքային միջամտում՝ հաշվելություն և պահատեղական ճշգրտում։
Հագուստը պահվում է հանրարկված կամ փակված տուփերում՝ ըստ չափի և գույնի, որպեսզի բաժինների պահանջների ժամանակ չի պատվել ողջ պահուստը։ Բացվող տեսակների դեպքում պահուստը զգալիորեն փոքր է, քանի որ յուրաքանչյուր միավոր հասնում է մինչև տեղադրված վիճակով։ Տեղեկատու միջեցնող պաստենագիրը կպահպանի տեսակը, չափը, քանակը և պատվերի համարը՝ բոլորի համար մեկ պատճառաբանությամբ։ Խոսնանկերը պահում են միայն չվեղելի կողմերով փակված, որպեսզի ներկապտին չխանչվի և չկորսվի պահուստում։
Խոսնանկերը ամենահաճախ անհետևող պահուստային թերությունների աղբյուրն են, քանի որ սակրված մակերևության ներկապտը կպատճառում է և տոկոսական վնաս։ Ուստի պահուստը պարտադիր է ունենալ չվեղելի՝ բնական հոսքով, խոնդ և խոնդատուցությունից անընթեռնելի պայմաններում, և պարտադիր է բաժնում տեղադրվում է պարտության մասից կրկին՝ կանխելու վերքը անցնելը մյուս միավորների վրա։ Միայն այդ պայմաններում պահուստի ժամկետը կարող է հասնել չորսից վեց ամիս, մինչ առանց համապատասխան պայմանների տոկոսը զգալիորեն կրճատվում է։
Խմիչքի պարագանները պահվում են կարագ առանձին գոտիներում՝ յուրաքանչյուր տեսակի համար տոնյակներով, որպեսզի վնասված միավորը չընկնի անվնասներին պահում առաջին փորձությունին։ Կոտի ճիշտ բացումը դեպի պարագանի երկիս պետք է լինի միայն կցվածությամբ կամ թելով, ոչ թե կպատճառելով բացում անմիջապես բացվող կափերով, որոնք ժամանակ ընթացքում թույլ են տալիս պատկերի շեղում։ Մետաղական կաղապարները պահվում են չափային բաժանման դաշտերում, որպեսզի փոխակեցումը չվնասի ինքնաշխարհին բացակումները։
Տեխնոլոգիական պարագանները պահում են անմիջակ փաստաթղթավորման պահանջով՝ միջազգային երկակի ցանցերով, հակվող տուփերով և լիցքների մանրամասնությամբ։ Այդ խմբում ամենակարևորը հենված գործիքների անհավասարակշռության հետևելն է՝ պարագանները պետք է պահում են նույնական պայմաններում բացում ու փակում մի պետքանից ավելի շատ անգամ, քան այն կտար ընկերը, որը կտարի։ Այս ստուգումը կատարվում է ընդունման ժամանակ և գրանցվում է պահուստի փաստաթղթում՝ հետագա պահանջների ժամանակ։
Պահուստային կարգը հաշվապահական նշանակություն ունի. պահուստային պարտությունը անորոշ ակտիվ է և չի վերադառնում բաշխումներից նորոգություն ունեցող ֆինանսական մնացքով։ Հայաստանի Հաշվապահական չափանիշների համաձայն՝ պարտված նյութը և պահուստային ակտիվը գրանցվում են հանրակառուցված պահուստի հաշվումներում, իսկ վերագնահատման անհնարին դրույթները հիմնված են ստուգված փաստաթղթների վրա։ Այս պատճառով հաշվելության արդյունքը պետք է ուղղությամբ փոխանցվի հաշվապահության բաժին՝ տոկոսական ապարատներից հետո։ Եթե պահուստային հաշվելությունը կանխարգման դաշտում չէ, հաշվապահական պահանջները համապատասխան չեն ունենում բավարար հիմք։
Հեռակուրսի անհետևողությունը պահուստային գործընթացում ամենահաճախ է ոչ թե բովանդակության, այլ տեղաշարժի սխալի պատճառով։ Ինվենտարիզացիայի թվերը պետք է կարողանան ցույց տալ մեկ տեսակի նույնական մուտքը և դուրսգրվածը։ Եթե այս երկու թիվը չեն համընկնում, միջոցառում չէ որոշել՝ բացակայությունը տեղափոխման ընթացքում է թե՞ ստացման պահին, թե՞ փոխադրման ժամանակ։ Այս տարբերակությունը հենց այն է, ինչի համար տեղադրման փաստը պետք է լրացվի ձեռքի ստորագրությամբ՝ ստացողի անունով և ամսաթիվով։
Առաջին պահանջը չափի և դասակարգման հարցն է՝ բոլոր տեսակներից պահուստը պետք է տեղավորվի այնպես, որ յուրաքանչյուրը հասնի իր տեղին առանց այլ տուփեր դուրսբերման։ Պահուստային տարածքը պետք է ունենա բավարար բարձրություն՝ բարձրահանգույցների և տուփերի բացում համար, չվեղելի հոդվորություն՝ խոնդից պաշտպանելու համար, և պատուհաններով պաշտպանվող լուսային պայմաններ։ Երկրորդ պահանջը անհետևողությունն է՝ ամեն մուտք և տեղափոխում պետք է գրանցվի փաստով։
Սովորաբար առաջարկվում է ընդհանուր պահուստի 10-20 տոկոսը՝ բնական համազգեմություն չունելու դեպքում, երբ անորոշ է և՛ բաժինների պահանջների քանակը, և՛ չափերի վերաբաշխումը, և՛ միջոցառումների հնարավոր քանակը։ Փոքր փոխարինման դաշտում պահուստը նվազեցնում է հնարավորությունը, բայց բարձրացնում է պահուստային ծախսերը և հոդվորության ռիսկը։ Ավելի մեծ պահուստը կապած ծախսով պահանջում է համապատասխան երկնակի ընտրություն, որի դեպքում կարող են որոշումը տրվել արտադրության շեմին միայն։
Պահուստի ժամկետը վերանորոգվում է երկու պատճառով. հայտնաբերվում է զգալի թույլ թերություն՝ ոչ տոկոսային, այլ բացահայտվող ընթացքում, կամ փոխադրումը համաձայնությունից դուրս է մնում որոշակի պահպանման պայմանների պահպանության համար։ Երբ հանդիպում են այդ երկու դեպքին, պահուստային խմբը վերանվանվում է, դրա բոլոր միավորները ստուգվում են նորից և դրա արդյունքը մուտքագրվում է պահուստային փաստաթղթում՝ թերության պատճառով հեռաօգտագործված միավորների թիվով։
Այս էջը տեղեկատվական ուղեցույց է հայկական B2B գնորդների համար, ովքեր պետք է պահեստավորեն սեփական արտադրանքը։
Corp-Merch-ը անկախ B2B մերչի մատակարար է և չի հանդես գալիս որպես պահուստային տարածքի սեփականացուցիչ, վարձակալող կամ պաշտպանող։
Մեթոդաբանությունը նկարագրում է սովորական գործընթացներ, որոնք կարող են տարբերվել ընկերության պայմանագրից և պահուստային մոդելից։
Ձևակերպումներում հիշված առաքիչները տեղեկատվական հղումներ են և չեն ենթարկում գործընկերության կամ պաշտոնական իրավունքի ենթադրություն։
Պահուստային համակարգի կազմակերպման, պաստենագրման և ինվենտարիզացիա հաստատման հարցում կարող են դիմել հայկական ընկերությունները։