Մաքսային հայտարարագրի ձևակերպում
Հայտարարագրի, HS կոդերի ու մաքսային արժեքի ճիշտ հաշվարկ՝ Հայաստանի ՊԵԿ-ի պահանջներին համապատասխան։
Ուղեցույց · B2B · Ներմություն · ԱԱՀ · Մաքսային կարգ · HS կոդեր
Մերչի ներմություն Հայաստան. ԱԱՀ, մաքսային կարգ և փաստաթղթեր
Մերչի պատվերի Հայաստան բերելը սովորական գործընթաց է, եթե հասկանալի են ԱԱՀ-ի, մաքսային վճարների, HS կոդերի և փաստաթղթերի դաշտը։ Այս էջը ներկայացնում է այն քայլերը, որոնք կանխում են մաքսային պահման ու վճարների հետաձգման սխալները, և ցույց է տալիս, թե ինչպես է B2B գնորդը կարողանում Երևան առաքման ժամկետը կանխատեսելի պահել։
Հայաստան ներմության հիմնական դաշտը
Հայաստանի Հանրապետությունը ԵԱՏՄ անդամ է և ներմության հարկային վարչությունը ենթարկվում է ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) կարգավորումներին։ B2B մերչի պարագայում ներմությունը նշանակում է երեք հարկային բաղադրիչ՝ մաքսային վճար, ակցիզ այն ապրանքների համար, որոնք ենթարկվում են դրա, և ԱԱՀ, որը հաշվարկվում է արժեքի վրա ավելացված սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր բաղադրիչ ունի իր հաշվարկման կարգը, և դրանց միասնական տեսլականը թույլ է տալիս խուսափելու սխալներից, որոնք B2B պատվերում արժենալիս վերածվում են ժամանակի ու գումարի կորստի։
Ներմության լոկալ դաշտում մերչը սովորաբար դասակարգվում է HS կոդերով, որոնք վերաբերում են տեքստիլի, պոլիմերային արտադրանքի, կերամիկական իրերի, թղթի ու ստվարաթղթի, մետաղից պատրաստված իրերի։ Յուրաքանչյուր խումբ ունի իր մաքսային վճարի սակագնային շերտը, որը կարող է տատանվել 0% մինչև սահմանափակ տոկոսադրույթների՝ կախված ծագման երկրից ու ապրանքի տեսակից։ Հայաստանում գործող մաքսային օրենսդրությունը ներմության գործընթացը դարձնում է կանխատեսելի, եթե փաստաթղթերի փաթեթը ճիշտ է ու ժամանակին է ներկայացվում։
ԱԱՀ-ի դիրքը մերչի ներմության համար
Հայաստանում ԱԱՀ-ի ստանդարտ դրույքաչափը 20% է, և այն կիրառվում է նաև մերչի ներմության դեպքում։ Հաշվարկի բազան մաքսային արժեքն է՝ ապրանքի գործարքային արժեքը՝ գումարած ապահովագրությունը, փոխադրումը մինչև Հայաստանի սահմանը և մաքսային վճարը։ Որպեսզի ԱԱՀ-ի գումարը ճիշտ հաշվարկվի, արժեքի բոլոր բաղադրիչները պետք է արտացոլվեն մաքսային հայտարարագրում։
ԵԱՏՄ ներսում մերչի շարժը Հայաստան կատարվում է առանց մաքսային վճարի, սակայն ԱԱՀ-ի վճարումը մնում է պարտադիր՝ նույն 20% դրույքաչափով։ ԵԱՏՄ-ից դուրս երկրներից ներմության ժամանակ գումարվում է նաև մաքսային վճարը՝ ըստ ապրանքի HS կոդի։ Այս երկու դեպքերում էլ ԱԱՀ-ի հայտարարագրի ճիշտ լրացումը կարևոր է, քանի որ սխալ դասակարգումը կարող է հանգեցնել գումարի վերանայման և լրացուցիչ վճարման։
B2B գնորդի համար ԱԱՀ-ն ունի մեկ առավելություն՝ այն ընդունվում է որպես հետվճարային գումար, որը կարող է հանվել վճարողի ԱԱՀ հաշվից։ Սա նշանակում է, որ մերչի վրա վճարված ԱԱՀ-ն իրականում վերադարձվում է B2B հաշվապահական հաշվետվության միջոցով, եթե գործընթացը ճիշտ է ձևակերպված։ Հենց այս պատճառով է, որ ԱԱՀ-ի ճիշտ հաշվարկը B2B գնորդի համար ոչ թե ծախս է, այլ ժամանակավոր կանխավճարի գործիք։
Փաստաթղթերի փաթետը, որը B2B գնորդը պետք է պատրաստի
Հայաստան մերչի ներմության համար անհրաժեշտ են առնվազն վեց փաստաթուղթ՝ առևտրային հաշիվ (Commercial Invoice), փաթեթավորման թերթ (Packing List), բեռնային փաստաթուղթ (CMR կամ օդային առաքման դեպքում ԱՎdelays AWB), ծագման վկայական, պայմանագիր կամ պատվերի հաստատում, և ՀՀ ՊԵԿ-ում գրանցման հայտարարագիր։ Յուրաքանչյուրն ունի իր ձևն ու պարտադիր դաշտերը, որոնց անուշադրությունը սովորաբար պատճառ է դառնում մաքսային պահման։
Առևտրային հաշիվը պետք է պարունակի վաճառողի ու գնորդի տվյալներ, ապրանքի անվանումը բնօրինակ լեզվով, HS կոդը, քանակը, միավորի գինը, ընդհանուր արժեքը, մատակարարման պայմանները (Incoterms) և վճարման ձևը։ Փաթեթավորման թերթում նշվում են տուփերի քանակը, չափերն ու քաշը, իսկ այս երկու փաստաթղթի տվյալները պետք է համընկնեն միմյանց հետ՝ նույն քանակով, նույն քաշով, նույն ապրանքային նկարագրությամբ։
Ծագման վկայականը հատկապես կարևոր է ԵԱՏՄ-ից դուրս երկրներից ներմության ժամանակ, քանի որ այն ազատում է ապրանքը մաքսային վճարից, եթե կա Հայաստանի հետ գործող ազատ առևտրի համաձայնագիր։ ԵԱՏՄ ներսում ծագման հաստատումը կատարվում է ավելի պարզ կարգով, սակայն առանց դրա մաքսային վճարը կարող է ավելացվել ստանդարտ դրույքով՝ անկախ ապրանքի իրական ծագումից։
Ինչ պատճառներով են մերչի խմբաքանակները մաքսային պահման ընկնում
Հայաստանում մերչի խմբաքանակների մաքսային պահման ամենատարածված պատճառներն են անհամապատասխանությունը հայտարարագրի և իրական փաթեթավորման միջև, մաքսային արժեքի սխալ հաշվարկը, HS կոդի անհամապատասխանությունը իրական ապրանքի հետ, ինչպես նաև որոշ ապրանքների համար պարտադիր սերտիֆիկատների բացակայությունը։ Յուրաքանչյուր պատճառ հանգեցնում է պահման ժամկետի երկարացման, որը սովորաբար 3-7 աշխատանքային օր է պահանջում՝ կախված խնդրի տեսակից։
Հաճախակի խնդիր է նաև մերչի ապրանքախմբում տարբեր HS կոդերով ապրանքների խառնուրդը։ Օրինակ՝ տպագրական մերչի խմբաքանակում կարող են լինել տեքստիլից իրեր, պոլիմերային իրեր, մետաղից պատրաստված իրեր, և յուրաքանչյուրն ունի իր դասակարգումը։ Միասնական HS կոդով հայտարարելը սխալ է, քանի որ փաստացի կոդերը տարբեր են։ Խմբաքանակի ճիշտ դասակարգումը պահանջում է մատակարարից ստացված ճշգրիտ տեղեկատվություն յուրաքանչյուր իրի ծագման ու կառուցվածքի վերաբերյալ։
Հաջորդ տարածված պատճառը մաքսային արժեքի սխալ հաշվարկն է՝ փոխադրման ծախսի, ապահովագրության ու մաքսային վճարի ներառման կամ չներառման սխալների պատճառով։ B2B մերչի դեպքում առաքման հաճախ կատարվում է Incoterms DAP (Delivered at Place) պայմաններով, ինչը նշանակում է, որ մաքսային արժեքի մեջ պետք է ներառվի ողջ փոխադրման ծախսը՝ մինչև Երևան։ Փոխադրման ծախսի ուղղակի չներառումը ստիպում է մաքսային մարմնին վերանայել արժեքը, ինչը հանգեցնում է պահման ու լրացուցիչ վճարման։
Առաքման ուղիները դեպի Երևան
Մերչի առաքման Հայաստան հիմնականում կատարվում է երեք ուղղությամբ՝ ԵԱՏՄ երկրներից (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան), ԵՄ-ից (սովորաբար Գերմանիա, Իտալիա, Լեհաստան, Նիդերլանդներ) և Չինաստանից։ Յուրաքանչյուր ուղղություն ունի իր առավելություններն ու սահմանափակումները, որոնք ազդում են ժամկետի ու արժեքի վրա։
ԵԱՏՄ ուղղությամբ առաքումը սովորաբար կատարվում է ավտոմոբիլային տրանսպորտով Վերին Լարսի սահմանային անցակետով կամ օդային ճանապարհով Երևանի Զվարթնոց օդանավակայան։ Վերին Լարսը B2B մերչի համար ավելի ծախսատար է, սակայն թույլ է տալիս փոխադրել մեծ ծավալներ։ Օդային ուղղությունը կիրառելի է փոքր ու ժամկետային պարտավորությունների համար՝ սովորաբար մինչև 100 կգ կշռով խմբաքանակների համար։
ԵՄ ուղղությամբ առաքումը կատարվում է կամ օդային ճանապարհով, կամ ծովային բեռնափոխադրմամբ Վրաստանի կամ Իրանի նավահանգիստներից, ապա ավտոմոբիլային տրանսպորտով Հայաստան։ Այս ուղելությունը սովորաբար 25-45 օր է պահանջում, ինչը B2B պլանավորման ժամանակ պետք է հաշվի առնել։ Չինաստանից առաքումը կատարվում է ծովային ճանապարհով կամ երկաթուղային տրանսպորտով՝ Վրաստանի կամ Իրանի նավահանգիստների միջոցով, և սովորաբար 35-60 օր է։
Ծառայությունների կատեգորիաներ
Փաստաթղթերի փաթեթի ստուգում
Առևտրային հաշվի, փաթետավորման թերթի, ծագման վկայականի ու CMR համապատասխանության ստուգում։
Առաքման ուղու ընտրություն
ԵԱՏՄ, ԵՄ կամ Չինաստանից առաքման լավագույն ուղու ընտրությունը՝ ժամկետի ու արժեքի հաշվառմամբ։
ԱԱՀ-ի հետվճարի ուղեկցում
Վճարված ԱԱՀ-ի հետվճարի ձևակերպման ուղեկցում՝ B2B գնորդի հաշվապահական հաշվետվության միջոցով։
Ներմության պլանավորման ժամանակացույց
- Նախապատրաստման շաբաթ. HS կոդավորում և արժեքի հաշվարկ — Որոշվում են բոլոր ապրանքների HS կոդերը, մաքսային արժեքի բաղադրիչները, ԱԱՀ գումարը։
- Պատվերի շաբաթ. Փաստաթղթերի հավաքում — Մատակարարից ստացվում են բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը՝ ծագման վկայականի ու տեխնիկական բնութագրերի ներառմամբ։
- Փոխադրման շաբաթ. Առաքում դեպի Հայաստան — Ապրանքը մեկնում է ընտրված ուղղությամբ՝ ԵԱՏՄ-ում 7-14 օր, ԵՄ-ից 25-45 օր, Չինաստանից՝ 35-60 օր։
- Մաքսազերծման շաբաթ. Վճարում և բացթողում — Մաքսային մարմնի կողմից վճարումը հաստատվում է, և ապրանքը բացթողնվում է շրջանառության մեջ։
Հաճախ տրվող հարցեր մերչի ներմության վերաբերյալ
Ինչպե՞ս է հաշվարկվում ԱԱՀ-ն մերչի ներմության ժամանակ։
ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է 20% դրույքով մաքսային արժեքից, որը ներառում է ապրանքի գործարքային արժեքը, ապահովագրությունը, փոխադրումը մինչև Հայաստանի սահմանը և մաքսային վճարը։ B2B գնորդի համար այդ ԱԱՀ-ն ընդունվում է որպես հետվճարային գումար՝ վերադարձվող հաշվապահական հաշվետվության միջոցով։
Որո՞նք են մերչի խմբաքանակի մաքսային պահման հիմնական պատճառները։
Պահման պատճառներն են առևտրային հաշվի ու փաթետավորման թերթի տվյալների անհամապատասխանությունը, HS կոդի սխալ դասակարգումը, մաքսային արժեքի ոչ լիարժեք հաշվարկը և որոշ ապրանքների համար պարտադիր սերտիֆիկատների բացակայությունը։
Որքա՞ն ժամանակ է պահանջում մերչի ներմությունը Չինաստանից և ԵՄ-ից։
Չինաստանից մերչի ներմությունը ծովային ճանապարհով սովորաբար 35-60 օր է, ԵՄ-ից օդային կամ ծովային ճանապարհով՝ 25-45 օր, ԵԱՏՄ-ից՝ 7-14 օր։ Ժամկետը կախված է նաև սեզոնային ծանրաբեռնվածությունից ու մաքսային ստուգումներից։
Արդյո՞ք Corp-Merch-ը մաքսային բրոկեր կամ պաշտոնական ներմության մատակարար է։
Ոչ։ Corp-Merch-ը անկախ B2B մերչի մատակարար է և չի հանդես գալիս որպես որևէ մաքսային բրոկերի, մաքսային սպասարկման ընկերության կամ Հայաստանի ՊԵԿ-ի պաշտոնական գործընկեր։ Ներմության խորհրդատվությունը վերաբերում է միայն մերչի արտադրանքի տեղափոխման ընդհանուր տրամաբանությանը։
Այս էջում ներկայացված տեղեկատվությունը մերչի ներմության ընդհանուր ուղղությունն է, ոչ թե իրավական կամ հարկային խորհրդատվություն։ Հայաստանի Հանրապետության հարկային ու մաքսային օրենսդրությունը փոփոխվում է, և կոնկրետ պարտավորությունները պետք է ճշտվեն ՀՀ ՊԵԿ-ի հետ կամ լիցենզավորված մաքսային բրոկերի հետ։ Հիշված ընկերությունները ոլորտի հաղորդակցական հղումներ են և չեն ենթադրում գործընկերություն, հովանավորություն կամ պաշտոնական ներկայացուցչություն։