Արտահանում Եվրոպա և ԵԱԵԲ. ինչո՞ւ են երկու ուղիներն այնքան տարբեր

Երկու շրջանակ՝ երկու տարբեր իրավական մոտեցում

Ամենահիմնական տարբերությունը սահմանի տեսակն է։ Միության ներսում Հայաստանի, Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Հյուրաստանի միջև սահմանային մաքսային վերահսկում չկա, և բեռը շարունակում է իր ճանապարհը ոչ թե մաքսային անցումով, այլ նորմալ տրանսպորտային մասնակցությամբ։ Այս դեպքում կիրառվում է Միության համաընդհանուր մաքսային տարոնը, և ներկրումների դեպքում սահմանային մաքսային դրույք չի վճարվում։

Եվրոպական միությունը իր մեջ չունի այդպիսի միասնական մաքսային տարածք։ Մի քանի այդ երկիր իրավականորեն անդամ է ներկրում մուտքային մաքսային պայմաններով, մյուսները՝ ոչ։ Այդ պատճառով Եվրոպա «մեկ վայր» չէ՝ դա այն շրջանակ է, որտեղ պահանջները փոխվում են յուրաքանչյուր սահմանահատման վրա։ Այս պատճառով հենց ժամկետի համար է կարևոր, թե որ տոնարանական երկիրը ո՞րն է, և այդ երկրում գործող մաքսային դրույքը որն է։

Երկրորդ տարբերությունը՝ ԱԱՀ-ի բեռնվածքը։ ԱԱՀ-ն երկու ռեժիմում էլ գործում է, բայց տարբերությունը վճարողի կողմն է։ Եվրոպական ուղիների դեպքում ԱԱՀ-ը վճարում է երկրի կողմը, որտեղ արտահանումը կատարվում է։ Միության ներսում այս կողմը նույն տրամաբանությամբ է դիտարկվում՝ ներկրող երկիրը։ Երրորդ տարբերությունը՝ նախապես սահմանադրության կառուցվածքը։ Եվրոպայի դեպքում պայմանները բազմաթիվ են և յուրաքանչյուրը ունի իր մասնագրությունը՝ Եվրոպական հանրապետության համաձայնագիրքը կարգավորում է որոշ սակազմի ապրանքների ազատավոր ռեժիմը՝ որպեսզի զարգացող երկրները կարողանան մրցակցեն այն արտահանումներում, որտեղ նրանք թույլ ունեն։

Մաքսային դրույքները կորպորատիվ արտադրանքի համար

Կորպորատիվ արտադրանքի հիմնական դասերը մտնում են հագուստի, պայուսակների, ոչ համապարփակ նյութների և տպագրված նյութների շերտերում։ Տաբաթով պատված հագուստի համար հիմնականում 6109 խումբն է հիմնադրում, բայց նույն հատուկը՝ հեռահաղորդակցական ոճով, պոլովեռ տեսակով կամ կոճկած սևբերզով՝ կարող է ընկնել 6110 խմբի մեջ։ Պայուսակները դասակարգվում են 4202 խմբում՝ կախված նյութից, պլաստիկ տուփերը՝ 3923 խմբում, իսկ տպագրված նվերները և տեսքները՝ 4911 խմբում։

Եվրոպական ուղիների դեպքում այս խմբերի մեծ մասը մուտքում է ազատավոր մաքսային դրույքով՝ ութից տասներութ տոկոս տիճների տեսակների համար, եթե չկա այլ պայմանավորվածություն։ Սակայն մաքսային դրույքը միաշխարհում երբեմն նշվում է ոչ թե տոկոսային չափով, այլ որոշ սակային գումարով՝ յուրաքանչյուր ներկրումի համար նորոգիր, և դրա վրայից դուրս կարող են գրվել փոքր չափի հարկեր կամ վերահաշվումներ։ Այստեղ առաջին հնարավոր ճշտումը այն է, որ պատվերատերը չի կարող կանխատեսել վերջնական գինը ըստ միայն տոկոսի։ Երկրորդ հնարավոր ճշտումը այն է, որ որոշ երկրներ գործում են զիջումային ռեժիմ՝ բարենպատակում կամ ավելի ցածր դրույքով, և դա մեծ տարբերություն է ստեղծում։ Եթե պայմանները բավարար են որպեսզի ստացվի այդ դրույքը, այն պետք է պահանջվի գրական հայտարարությամբ և վերահաստատվի ներկրման ժամանակ։

Կարևոր է նշել, որ Եվրոպայի ոչ մի երկրում դասակարգը հաստատ չէ։ Տաբաթով պատված հագուստի համար մեկ տոկոս կարող է գործողություն ունենալ, իսկ հաջորդում՝ դուբղով։ Պայուսակների և տպագրված նյութների դեպքում տարբերությունը կարող է նույնիսկ կրկնակն լինել։ Հենց այստեղ է ծնվում ամենահաճախ թյութությունը՝ ներկրումը պատրաստվում է մի երկրի կողմից, իսկ ներկրումը պահպանվում է մյուսի։ Այսպիսի դեպքում ծանրագույն հետևանքը զում չէ, այլ այն, որ վերջնական գինը բազմաթիվ է փոխվում միջանցքում՝ առանց որևէ բացահայտված սխալի։

Միության ներսում այս պատկերը լրիվ հակառակն է։ Ներկրումների դեպքում մաքսային դրույք չի վճարվում՝ բացառությամբ ոչ որ պատկերների, որոնք անցնում են իրավունքներով սահմանված արտասերհարկ։ Բայց ԱԱՀ-ն մնում է՝ Հայաստան կընկնենա, Ռուսաստան կընկնենա, Ղազախստան ինը տոկոս, Բելառուս կընկնենա։ Այս տոկոսների տարբերությունը կարևոր է ոչ թե հարցը, թե վճարում է, այլ այն, որ այսքան տարբեր դրույքը նշանակում է՝ նույն պատվերի միաջակց որոշումը միեր անցնող հաշվարկ չի տալիս։

Արտահանման ժամկետներ և փաստաթղթերի տարբերություն

Միության ներսում փաստաթղթային հոսքը կարճ է։ Երբ բեռը միջազգային փոխադարձում է հովաչյան համակարգով հայերենից ռուսերեն, տրանսպորտային փաստաթղթերը նույնականացվում են էլեկտրոնային համակարգով, և դրանք հասնում են միջազգային տրանսպորտի ցանց՝ առանց առանձին մուտքային վերահսկման։ Այս դեպքում ժամանակը որոշվում է հիմնականում ֆիզիկական ենթակառուցվածքով՝ ճանապարհի երկարությամբ և վերաբերվող սահմանահատման հեռանկարով։

Եվրոպա ուղիների դեպքում փաստաթղթերը զգալիորեն ավելի շատ են և պատրաստումը տևում է երկու շաբաթ ավելի երկար։ Երբ բեռ պետք է անցնի ստուգում և թույլառնելու փուլա, ընթացքը զգալիորեն երկարանում է։ Տասնյակ հատ պատված հագուստի պատվերի դեպքում այս տարբերությունը կարող է կազմել մեկ շաբաթից ավելին բեռնատուր ճանապարհով տրանսպորտի տարբերությունը։ Հենց այստեղ է բացահայտվում սովորաբար կորցրած գինը՝ Եվրոպայի կողմում աշխատող բեռնատուրը ստիպված է վճարել մի քանի օր շուրջ մաքսային ճամպրուկների և պահուստային պահանջների համար։

Երրորդ տարբերությունը՝ բեռի կողմից իրավական հաստատումները։ Միության ներսում առևտրային փաստաթղթերի պահանջը դեռ ակտիվ է, բայց դրանք հիմնականում ուղղվում են ստացողին՝ ինդիպենտությամբ։ Եվրոպայի դեպքում նման հեշտությունը գոյում չէ՝ պատվերատերը պետք է ինքն տրամաբանի բոլոր փաստաթղթերը, ինչը նշանակում է լրացուցիչ ժամանակ և հնարավոր բացահայտումներ, եթե փաստաթղթը թերի է։

Պայմանավորվածություններ, պատասխանատվություն և վերադարնում

Այս հարցում ամենահաճախ սխալը պայմանավորվածությունների ընտրությունն է։ Երկու ուղիների դեպքում կիրառվում են նույն տասնյակ պայմանաները՝ որտեղ որ կողմն է վճարում մաքսերը և ԱԱՀ-ն, որտեղ է ընկանում ռիսկը և որտեղ ավարտվում է պարտադիրությունը։ Սա ճիշտ մոտեցում է, բայց եթե պայմանները թողնված են ինչպես վերապարում են, պատվերը դառնում է բացակամաչ։ Ուստի այս պայմանը գրվում է պատվերի պայմանների մեջ և կրկնվում է յուրաքանչյուր տրանսպորտային փաստաթղթում։

Միության ներսում պատասխանատվությունը սկսվում է ներկրողից։ Եվրոպայում նույնպես պատասխանատվությունը ներկրողի վրա է՝ նույն տրամաբանությամբ, բայց ավելացրած ստուգումների և հրամայագրերի շերտով։ Այստեղ պարզվում է մեկ հեռակառուցությունը՝ երկու տնտեսական տարածքների միջև նույն տեսակի պատվերը տարբեր պահանջներ ունի, և հենց դա պետք է լինի նախապայման հաշվարկի հիմքը։

Վերադարնումը լավագույն համակարգերում կանխվում է նախապայման միջոցով՝ ճիշտ ձևակերպված փոստային տվյալներով, թե՜ ընտրված առաքիչով, թե՜ վերադարնում գործընթաց։ Կարևոր է, որ փոխադարձման ժամկետը և բեռը պահպանելը պահանջվեն պատվերի հենց մեջ՝ ոչ թե հետո, քանի որ վերադարնումը տոկոսային բարձր գնով իրականացվում է, իսկ բոլոր փոխադարձումների արժեքը նվազում է։ Մի քանի դրամ խնամումը պլաստիկ տուփերի վրա վերապարումը կարող է մի օրվա թույլություն վատանալով դիտվել բազմաթիվ երկրներից մեկում։

Հարկային բոլորովին դառնալի հետևանքն ունի։ Եվրոպական ուղիների դեպքում ԱԱՀ-ը հաշվվում է մուտքային արժեքի վրա՝ ներկրող երկրի դրույքով, իսկ Միության ներսում՝ նույն տնտեսական տրամաբանությամբ։ Հաշտ պահին ԱԱՀ-ի հաշվարկի հիմքը կարող է տարբերվել Եվրոպայի դեպքում, քանի որ ԱԱՀ իրավունքները տարբեր երկրներում տարբերվում են։ Հատուկ դրույքների դեպքում՝ ինչպես օրինակ էլիտրոնային տոնարան, պետք է ստուգվեն ներկրման ժամանակ, քանի որ սխալ պետք է ընտրվի բացակայում է նվազեցում։ Հայաստանի պատվերատերը այս պատճառով կարևոր է տեղում դնի իր հարկային պատասխանատվությունը՝ անկախ արտահանման ուղինից։

Վերջապես՝ տարբեր ուղիները նույն լրավորումների նկատմամբ չեն։ Եվրոպայի դեպքում պետք է ներառել հեռադարձման արժեքը՝ առանց այն հաշվարկը կորստած է։ Միության ներսում նման լրացում պետք է լինի տոնական հարկով, որը կարող է հասնել կընկնենա տոկոս։ Այս տարբերությունը բացատրում է, թե ինչո՞ւ նույն պատվերի Հայաստանից Միության ներսում կատարելու դեպքում պատվերատերը պետք է հաշվարկի ծախսերը ներառի և՛ ԱԱՀ-ը, և՛ ներկրման ձևակերպման ծախսը։

Ինչպես է նախապես պատրաստվում այս երկու ուղիների ձեռքբերումը

Արտահանման ձեռքբերման դասը նույնն է երկու ռեժիմում՝ որովհետև այն սկսվում է ոչ թե գնից, այլ տեսակների նախապես նշված դասակարգումից։ Առաջին քայլում որոշվում է նույնականացումը՝ հայերենից դեպի ռուսերեն, թե՞ հակառակը։ Երկրորդ քայլում՝ ըստ տեսակի ու նյութի՝ դասակարգում։ Երրորդ քայլում՝ փաստաթղթերի հավաքում և հաստատում։ Չորրորդ քայլում՝ հարկային հաշվարկը՝ ներառյալ տոնական հարկի համապատասխան դրույքը։ Չհետևելով այս հերթականությանը, նույն բեռը կարող է տարբեր կողմերից ստանալ տարբեր գնահատումներ, և այդ տարբերությունը կմնա ոչ թե բացահայտվող, այլ վերջում հաշվարկում։

Երրորդ քայլը առանցքային է երկու ռեժիմի համար։ Միության ներսում բավարար է ստուգել, որ ապրանքների փաստաթղթները նույնականացված են և բոլոր պահանջները բավարար են։ Եվրոպայում նույն քայլը պահանջում է մի քանի վերլուծություն ՝ ոչ թե անցնող վիճակը, այլ ուղիների ընթացքում գործող լուծումների համեմատություն։ Քաղաքականությամբ պահվող գործինների համար հատկարգում է կիրառվում զիջումային դրույքը, քանի որ դա բարձրությամբ ավելի զգալի է և համակարգի համար կայուն։

Հինգերորդ քայլը ապահովում է համաձայնագիրքների հենց նույն պահին։ Առանց դրա պաշտոնական ընտրությունը չի կարող կատարվել՝ ոչ թե հայերենից ռուսերեն, ոչ թե էլ Եվրոպա։ Եթե պատվերը միշտ կատարում է նույնականացումը, ապա նախապայման փուլը պետք է դառնա ընթացակարգ ՝ տեսակի ընտրությունից մինչև փաստաթղթերի հաստատում, ոչ թե տեղեկատվություն։ Այս տրամաբանությունը թույլ է տալիս պատվերը տեղադրել առանց լրացուցիչ հարցումների, ինչի էլ բխում է որոշման արդյունքի հաստատում։

Ի՞նչ պետք է հաշվել նախքան ուղին ընտրելը

Որոշման հիմքում պետք է համեմատվեն չորս ցուցանիշ։ Առաջինը՝ հարկի բեռը, որը Միության ներսում կարող է հասնել ինը տոկոս, իսկ Եվրոպայում մուտքային հարկն է ավելացնում բեռը։ Երկրորդը՝ ժամանակը, քանի որ Միության ներսում փոխադարձումը կարող է պետք է պահել շաբաթներ, իսկ Եվրոպայում ստուգումը միայն ավելացնում է ժամկետը։ Երրորդը՝ փաստաթղթերի պահանջները, որոնք Եվրոպայում ավելի մանրամասն են։ Չորրորդը՝ ռիսկը՝ համարվող առաջին ապրանքի վրային խնդիրը ավելի թանկ է Միության ներսում, քան Եվրոպայում, որտեղ խնդիրը սովորաբար դուրս է մնում որոշակի ստուգման արդյունքից։

Այս ցուցանիշները չի պետք է դիտարկվեն առանձին։ Միության ներսում ցածր հարկը կարող է չնշել երկու շաբաթվա տարբերությունը ներկրման և փոխադարձման միջև, բայց Եվրոպայում այն կարող է զգալիորեն անմիջական տոկոս ունենալ ընտրված տոնարանական երկրի դեպքում։ Ամենապարզ կանոնը հետևյալն է. եթե ժամկետը ճգնող գործն է, ապա գնահատումը պետք է հիմնվի թյութային սահմանի վրա, իսկ եթե գինը ճգնող գործն է՝ այն, որտեղ տոկոսը ցածր է և փաստաթղթերը պարզ են։

Վերջապես՝ ճիշտ ընտրությունը սկսվում է ոչ թե ուղիից, այլ հենց ցուցանիշներից։ Երբ պատվերը կրկնվում է տարեկան պարբերությամբ, ընտրությունը սահմանափակվում է հաջորդ տարվա համար, և այդ դեպքում ամենալավ ընտրությունն է այն ուղիներից մեկը, որը տալիս է կանխատեսելի ժամկետ և կանխատեսելի հարկ։ Այս մոտեցումը չի առաջարկում ոչ մի ուղի բացարձակ լինելով՝ այն ցույց է տալիս, թե որ ուղին է հարմար այն ժամանակին, երբ կողմերի միջև պայմանավորվածությունը կատարվում է գրական ձևով։

Միության ռեժիմ

Առանց սահմանային մաքսային վերահսկման, մաքսային դրույք չի վճարվում ներկրումների դեպքում

Եվրոպական ուղի

Մուտքային մաքսային պայմաններ՝ ըստ տոնարանական երկրի, պատկերների և հատուկ դրույքների հիման վրա

ԱԱՀ-ի վճարողը

Երկու ռեժիմում էլ՝ ներկրող երկրը՝ Հայաստան կընկնենա, Ռուսաստան կընկնենա, Ղազախստան ինը, Բելառուս կընկնենա

Արտահանման ժամկետ

Միության ներսում՝ փոխադարձման երկարությամբ, Եվրոպայում՝ ստուգման և թույլառնելու հաշվով

Պայմանավորվածություն

Նույնականացում՝ մաքսերի և ԱԱՀ-ի վճարողի պատասխանատվությունը պարտադիր է պայմաններում