Կորպորատիվ արտադրանքի մատակարարության շղթան կառուցումը Հայաստանում

Ինչո՞ւ է մատակարարության շղթան կարևորությունը աճում հենց հայաստանական ընկերությունների մոտ

Հայաստանի շուկան փոքր է, և դա ստեղծում է երկու հակառակ պահոն։ Մի կողմից՝ շուկան բավարարացնում է հայտնելու և փոքր պատվերներ մշկելու համար, քանի որ վերահսկիչության ծախսը բաշխվում է փոքր թիվը հաշիվարկողների միջև։ Մյուս կողմից՝ շուկայի ծավալը չի թույլ տալիս պահեստել այնպիսի լայն տեսակացուցակ, ինչը կարող են պահել երկրների մեծ ցանցերը՝ մինչև հաջորդ պահեստային շրջանի վերալցումը կրկնվում է։ Այս պահը էլ ստիպում է կազմել պահուստային պաշտպանություն ոչ թե գինով, այլ ժամկետով։

Երկրորդ յուրաքանչյուր տարբերությունը շղթայում բազմապտկվում է։ Երբ մեկ գործիք աշխատում է վերևից մինչև ներքև, և տոկոսը ոչ ոք չի կարող այն ամբողջությամբ հսկել, թե որտեղ է տեղի ունենալու խնդիրը։ Հայաստանական հաճախորդների մեծ մասը պատվեր է տալիս շաբաթների ներսում և սպասում է արդյունք հենց իր ժամկետին։ Այդ պայմաններում շղթան կայունությունը դառնում է պահուստային պահպանման ծախսից ավելի թանկ բան։

Պահեստ ընդդեմ պատվերի պատրաստման

Առաջին հարցը, որը պետք է պատասխանել ամեն տեսակի համար, այն է՝ պատվերները կրկնվո՞ւմ են։ Եթե պատվերը մեկ տարին մեկ անգամ կամ ավելի հաճախ է, այն տեղափոխելը պահեստի մեջ իմաստ ունի, քանի որ ամեն պատվերի համար վերստեղծման հաշվարկը կրկնվում է։ Եթե պատվերը տարվին տասնյակ կտիներով և տարբեր ժամկետներով են գալիս, ապա պահեստը կարող է պահել բոլոր տարբերակները և վերացնել սպասարման ժամանակը այնտեղ, որտեղ այն իրականում կարևոր է։

Հայաստանում ամենազգալիորեն աշխատող մոտեցումը միջտեղավորն է. կրկնվող պատվերները պահում են պահեստում, մեկ մեկնավոր պատվերները՝ արտադրում պատվերի հիման վրա։ Այս բաժանումը թույլ է տալիս պահեստը պահել ոչ թե ամբողջ տեսակացուցակը, այլ միայն այն տարբերակները, որոնք իրականում կրկնվում են՝ վերապտկելով տոկոսային պահուստային պահեստը այնտեղ, որտեղ այն իրականում ծախսում է։

Հենց այստեղ է ծնվում մոնիթորինգի մոտեցման առաջին խնդիրը՝ իմանալ, թե որ տոկոսն է կոչում իրական պահուստային պահպանում։ Տոկոսը որոշվում է ոչ թե ինտուիտով, այլ պատմությամբ՝ վերջին երեք պատվերի ծախսերի փոփոխությունը ուղղությամբ։ Եթե տոկոսը բացակայում է, պահուստային պահպանումը փոխվում է թվական ցուցանիշ, և դա երկու տարբերակ ունի՝ կամ կարող է լինել ցածր՝ որովհետև անպահանջող ընկերությունները միշտ կանխագնում են, կամ բարձր՝ որովհետև պահուստային պահպանումը ուղղվում է սխալ տեսակների, որոնք իրականում չեն վճարվում։

Մատակարարների բազմաստիճանություն

Մեկ մատակարարով համակարգը արագ է, բայց ունի մեկ կողմի կախվածություն, որը շատ հաճախ է ձևավորվում ոչ թե գինով, այլ ժամանակով։ Այդ ժամանակը սկսվում է այն պահից, երբ մատակարարի խորհրդատուհին անհասնում է կարճ ժամանակով, և պատվիրատուն ստիպվում է ընտրել պատասխանը միայն գնով։ Երբ պատվերը մեծ է, այս ճնշումը արդեն վերադարձվում է որոշման մեջ՝ չափի, ժամկետի կամ որակի շեմայի շուրջ։

Ճիշտ բազմաստիճանությունը սկսվում է ոչ թե հինգ տեսակի արտադրողից, այլ երկու համակարգից, որոնք իրար փոխարինում են։ Առաջինը պահում է ամենացածր ժամկետը՝ պարզ տոնական արտադրանքի համար, իսկ երկրորդը ցույց է տալիս բարձր հյուսվածքի և մանրամասն պարագանների ունենալու փորձությունը։ Երբ հիմնական մատակարարը խոչում է, երկրորդը թույլ է տալիս շուտարժեմ տարբերակ, և երկու դեպքում էլ կողմերը գիտեն՝ արդյոք խնդիրը ժամանակակից է, թե՞ որակից։

Երրորդ տարբերությունը վերաբերվում է գործող թիմին և առաքման հնարավորություններին։ Երբ արտադրանքի ոչ մի մաս չի արտահանվում, միայն հավաքվում է Երևանում, ապա միջազգային տրանսպորտի ռիսկը էլ զգալիորեն նվազում է։ Ճիշտ հաշվարկը ցույց է տալիս հենց այս տոկոսը՝ որպեսզի ընտրությունը հիմնվի իրական ռիսկի վրա, ոչ թե սովորության վրա։

Որակի ստուգման կետերը

Հայաստանում արտադրության մեծ մասը կատարվում է միջազգային գործադիրներում, և սա նշանակում է, որ որակի վերջնակությունը չի հաստատվում բացահայտելի մոնիթորինգով կողմում։ Արդյունքում որակի վերջնակությունը պահպանում է երեք կետ՝ նյութի ընտրությունը, առաջին նմուշների արդյունքը և ավելի ուշադիր գործընթացի ստուգումը վերջնակ արդյունքի վրա։

Առաջին կետը շատ հաճախ է բացահայտվում որպես ոչ թե որակի, այլ թյութային խնդիր։ Նյութը կարող է փոխվել ընթացքում՝ գինը կամ ժամկետը նվազեցնելու համար, և պարբերությունը դուրս է գալիս միայն վերջում։ Հենց այդ պատճառով նյութի ստուգումը պետք է տեղի ունենա մինչև բենդավորման սկիզբը, որտեղ փոխարինումը դեռ թանկ է շտկելը։

Երրորդ կետը՝ որակի ստուգումը վերջնակ արդյունքի վրա՝ այն բավարար է պարտադիրությունը, բայց լավ է, երբ ծավալը թույլ է տալիս ստուգել ոչ թե բոլորը, այլ ներկապնի մասը՝ համապատասխան պատմությամբ։ Եթե ստուգումը կատարվում է պատահակապես, ապա այն դառնում է փոքր թիվերի համատեղություն, որը չի բացահայտում իրական պատճառը, եթե խնդիրը համապարփակ անելիություն է։ Նույնիսկ նմուշային գործարկումը չի փոխարինում այն, այն զգույշավորում է համատեղության շրջանակը, բայց չի փոխարինում վերջնակ ժամկետը և ծախսը։

Առաքումը և խմբավորումը

Առաքման կազմակերպումը Հայաստանում հաճախ դառնում է ամենաթանկ մասը՝ ոչ թե արտադրության, այլ լոգիստիկային ծախսի պատճառով։ Երբ բեռները գալիս են տարբեր ժամկետներին և տարբեր չափերով, ամեն փոքր խմբի առաքման ծախսը դառնում է չափազանց մեծ՝ համակարգի արդյունքի նկատմամբ։ Ճիշտ խմբավորումը երկու տարբեր խմբով առաքում է հավաքում՝ մեծ խմբերը՝ գլխավոր պահուստում կամ կենտրոնական վայրում, և փոքր խմբերը՝ ըստ պատվերների հեռակարգավորմամբ։

Երբ առաքումը պատասխան է տալիս ոչ թե անորոշ, այլ թվային ժամանակահատվածներով, հեռահաղորդակցության համար ստեղծվում է ցանկալի տեղեկություն՝ առաքման մեջներով և ժամկետներով, իսկ պատվերը կանխատեսվում է մի օրվա ճշգրիտությամբ, ոչ թե մի շաբաթվա պայմանավորմամբ։ Հենց այստեղ է տեղի ունենում հաճախակի դժվարությունը՝ անհնարին ճշգրիտ ամսաթվեր չեն տալիս, բայց երկու շաբաթվա տիտղոն ոչինչ չի ասում մատակարարի իրական ժամկետի մասին։

Խորհրդանի դասակարգը

Երբ ձևի ճշգրիտ լրությունը բացակայում է, մատակարարը ստիպվում է ենթադրություններ անել, և այդ ենթադրությունները իրականացվում են անկողների վրայ՝ որպեսզի պահին ստացողին հասնի։ Այդ սխալը թանկ արժենում է ամենից ավելին, քան որակի տարբերությունը, որովհետև վերջինիս ամենաարժե՞ք խմբավորումը և առաքումը դեռ կատարում են ստուգված փոքր թիվով քայլով։

Խորհրդանի ճիշտ ստուգումն ունի մեկ պարզ կանոն. յուրաքանչյուր չափ կրկնվում է չորս տեսակի վրա՝ չափով, նյութով, համապատասխանությամբ և ժամանակով։ Այս ստուգումը կանխում է նաև առաքման ճշգրիտ պահին աշխատողների կողմից այն սխալը, երբ չափը տարբերվում է և արտադրանքը վերադառնում է։

Վերջապես՝ ժամանակացույցը պետք է պահպանում ձևակերտումից առաջ ոչ թե միայն վերջնակ ժամկետը, այլ նաև միջին կետերը՝ հայտարարության ստուգումը, նմուշի ստուգումը, վերջնակ ստուգումը և արտահանման պահը։ Այս կետերը զուգահեռ չեն աշխատում՝ եթե դրանք միջանցքային չեն կապված հստակ պայմաններով, թե ով է պատասխան յուրաքանչյուրի համար, և թե ինչ է տեղի ունենում, երբ հաջորդ կետը չի կատարվում ժամանակաից։ Հենց դա է հենց այն բանը, ինչը տարբերում է կառավարվող մատակարարությունը պատենդակի շղթայից, որտեղ բոլոր մասերը կապված են, բայց ոչ ոք չի պատասխանում կոտրվածքի համար։

Պատվերի պատրաստման ժամկետ

Պատված հագուստի համար՝ 4-6 շաբաթ, ամբողջական համատեղ արտադրության դեպքում՝ 6-8 շաբաթ

Առաքման շերտ

Երևանի պահուստից միջոցառման վայր՝ սովորաբար մեկ շաբաթից պակաս ներկում

Պահուստային պահպանում

Ներկապնի տոկոս 4-6 շաբաթվա սպասմամբ՝ ըստ պատվերների պատմության

Միջազգային արտադրության առաքում

Օդային, ծովային-երկաթուղեային և ցամային երթուղիներ՝ ըստ ժամկետի և արժեքի

Ներմուծման պետական հարկ

ԱԱՀ՝ գնահատման ամսաթվի դրույքով, ներառյալ գումարային նվազագույն փոխհտում

Պլանավորման ժամանակացույց

1. Հունվար-փետրվար. Շղթայի քարտեզում — որոշվում են կրկնվող և միակնակ պատվերների համաչափությունը, ըստ որի որոշվում է, թե որ տեսակները պահեստում են, իսկ որտեղերում պատվերի հիման վրա արտադրություն է ավելի իրատրական։
2. Մարտ-ապրիլ. Մատակարարների ընտրություն — քննարկվում են հիմնական և ռեզերվային արտադրողները, ստուգվում են նրանց ժամկետերը, նյութների առաջադրումը և վերջնակ միջառուցումների իրականացման հնարավորությունը։
3. Մայիս-սեպտեմբեր. Առաքման կազմակերպում — խմբավորվում են առաքումները՝ ըստ վայրի և ժամկետի, կիրառվում են ցանկահարմար ժամկետներ, իսկ խորհրդանի ստուգումը տեղափոխվում է արտադրության վերջին քայլից հետո՝ նախաժամկետը չսպասելու համար։
4. Հունիս-դեկտեմբեր. Խորհրդանի վերահսկում — կատարվում է տոկոսային վերահսկում՝ ներառյալ ծանոթագրման պայմաններ, և ամենակարևորը՝ ցուցանիշները համեմատվում են հաջորդ պատվերի հետ՝ մատակարարության կայունությունը գնահատելու համար։

Ինչպե՞ս են մատակարարները նույնականացվում ընթացի մեջ

Մատակարարների միջև տարբերությունները սկսում են հայտնվում իրենց թյութային ներկապնի ժամանակում։ Որոշ մատակարարները կարող են կեսերկու ժամվա մեջ տալ նմուշ, մինչդեռ մյուսները պահանջում են չորս-հինգ օր, բայց նույն ժամանակում տալիս են զգալիորեն ավելի կայուն գումար։ Այս երկը սովորաբար համարվում է հակառակ, բայց իրականում դա երկու տարբեր ռազմավարություն է։

Առաջինը նվազեցնում է մոնիթորինգային բարդությունը և թույլ է տալիս արագ որոշել, բայց պահանջում է նույնական ժամանակագրմամբ։ Երկրորդը ավելի դանդաղ է, բայց արդյունքը համեմատելի է նախորդ տարվան պատվերի արդյունքի հետ և նվազեցնում է հաջորդ պատվերի սպասման ռիսկը։ Ո՞վ է ճիշտ ընտրումը, հաճախ որոշում է ոչ թե ժամկետը, այլ այն, թե կրկնում է պատվերը։ Եթե պատվերը տարին մեկ անգամ է, ավելի դանդաղ մոտեցումը հաճախ ճշգրիտ է։ Եթե պատվերը կրկնվում է ամսն մեկ անգամ, արագ մատակարարը արդյունավետ է միայն այն դեպքում, երբ պահպանումը դժվար չի։

Երրորդ պահումը, որը մոտ չի տեսնում մրցույթավորված գնահատման մեջ, վերաբերվում է համապատասխանության համակարգին։ Եթե նույն մատակարարը պատասխանում է կրկնակի ժամկետի դեպքում ստուգումի բացակայությամբ, դա կարող է նշանակել հաջորդ միջազգային պատվերի համար ստուգումների պահանջի դժվարություն։ Այս ռիսկը չի տեսնում գնագինը, բայց հայտնվում է պատվերի մուտքի պահին՝ բացահայտելի թվով։

Հենց այստեղ է ամենակարևոր տարբերությունը մատակարարողության և մատակարարության միջև։ Մատակարարողությունը աշխատում է որպես ցանկի մեխանիզմ՝ առանց որևէ կողմնակի ապահովման։ Մատակարարությունը աշխատում է որպես կառուցող։ Երբ առաջինը չի բավարարացնում, երկրորդը ստեղծում է այն պաշտպանությունը, որը թույլ է տալիս միշտ ունենալ անհրաժեշտ քանակը, առանց հաճախ ձեռքբերման անհրաժեշտության։

Հայաստանական ընկերությունների մեծ մասը դեռ գտնվում է այն սկզբում, երբ շղթան յուրաքանչյուր մաս պատասխանում է ինքնուրույն տեսակի համար։ Այդ պահին շղթան ամենաթանկ հատվածը ոչ թե արտադրությունն է, այլ աստիճանական որոշումների հեռապատման գործընթացն է, որի ընթացքում յուրաքանչյուր կողմ սպասում է նախորդին։ Ահա թե որտեղ է մատակարարության կառուցումը իրական արժե ունի՝ ոչ թե մեկ պահուստային քանակում, այլ այն բանում, թե որքան արագ է որոշումը ընդունվում և որքան հստակ է պատվերը հասնում ստացողին՝ ոչ թե պատասխանի հետ։