Միության ռեժիմի ընտրություն
Արտահանումը հայկական ընկերությունից դեպի Միության ներսում՝ կամ հակառակը՝ ընտրության համեմատական վերլուծություն՝ ժամկետ, ԱԱՀ, համապատասխանության աշխույժ և գների տեսքով։
ԵԱԵԲ · Մաքսային ռեժիմ · 2026
Հայաստանը 2015 թվականից Եվրասիայան տնտեսական միության անդամ է, և Միության ներսում առևտրային բեռները չեն անցնում սահմանային մաքսային քննություն։ Այդ մասին մաքսները իրականում չեն, բայց հենց դա է ամենահաճախ սխալ պատկերը՝ փաստաթղթերի պահանջը, ԱԱՀ-ն և տոնական հարկը մնում են տեղում։ Այս վերլուծությունը բաժանում է իրական պատկերը բաղադրաչափերով։
ԵԱԵԲ-ի հիմքում գտնվող են հինգ երկիր՝ Հայաստան, Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան և Հյուրաստան։ Այս բոլոր տարածքները համատեղում են մեկ մաքսային տարածք՝ միասնական մաքսային դաշինքի շրջանակում։ Դա նշանակում է կոնկրետ բան՝ Հայաստանից Ռուսաստան կամ Ղազախստան տարվող առևտրային բեռ չի անցնում սահմանային մաքսային վերահսկում։ Չկա մաքսային ստաքում՝ չկա սահմանին մոտ փորձում, չկա հետբերում, չկա բացահայտման տոկոս։ Պատվերը շարունակում է իր ճանապարհը սովորաբար տրանսպորտային ընթացքով, բայց այն հաշվի մեջ մտնում է քաղաքի սահմանը՝ գնության, հաշվառման և հանրային գնության պայմաններով։
Հենց այստեղ է ամենահաճախ առաջացող քայլաթիրը։ Եթե հայկական ընկերությունը պատվերում է Ռուսաստանից պատված հագուստ բազմաթիվ հատուկներով, նույն խմբում է նաև հայաստանական համաժողովության կողմից նույն վաճառությունը։ Հենց մի փաստաթղթում նշվում են մի դասակարգ երկու տարբեր ներկրումների համար՝ ըստ դրանց աշխարհագրական ծագինը։ Մաքսային բեռնաթափումը կատարում է տոնարանական սահմանին՝ և եթե տոնարանը դեռ չի հաստատել, այդ խնդիրը մնում է առանց պատասխանատուոյթեան։ Երբ անվտանգությունները չեն տեղադրվում, պնդումը կամ վերադառնում է պահեստ, կամ անցնում է հատուկ ընթացակարգով։
Երրորդ տարբերությունը՝ մաքսային տոկոսի սահմանումի համակարգը։ Միության ներսում գործում է միասնական մաքսային տարոնը, բայց նրա մեջ ներառված է հյուրավխ դրույքների պահուստային տոկոսները՝ միայն Միության ներսում ներկրված արտադրանքի համար։ Հենց այստեղ է պատճառը, որ նույն տեսակի պատված հագուստի մաքսային դրույքը Միության ներսում կարող է զգալիորեն տարբերվել իր ծագինից հայուստային երկրի համար։ Հայաստանում ներկրված արտադրանքը սովորաբար ունենում է զգալիորեն ցածր տոկոս՝ որը բնականորեն արդյունք է տալիս ներկրում գործող հայկական ընկերություններին, քան Ռուսաստան կամ Ղազախստանից նույն ապրանքը ներկրող ընկերությանը։
Միասնական մաքսային տարոնի կիրառությունը որոշվում է ապրանքի դասակարգման միջոցով, և այստեղ առավել հաճախ հանդիպում են չորս խմբին։ Տաբաթով պատված հագուստը դասակարգվում է 6109 խմբում, բայց նույն համազգեստի պոլովեռ տեսակը հաճախ ընկնում է 6110 խմբի մեջ՝ կոշկավոր կոճկած սևբերզով կամ բաց վերևով։ Տարբերությունը ձևի մեջ չէ, այլ կարևոր է ևլյան բացահայտման պահին։ Այս պատճառով ճիշտ ընտրությունը կարևոր է ոչ թե պարզելիության, այլ ճշգրիտության համար՝ սխալ դասակարգումը պատվերի կողմից կանխարգելու անհնարին ներկրման պատճառ է դառնում։
Երկրորդ խմբը՝ 4202, պայուսակների համար, պայմանավորում է նյութը. տեղերատեքստիլ, պարոն կամ էկոսկին պարուսակը դասակարգվում են տարբեր ենթախմբերում և համապատասխան չեն։ Երրորդ խմբը՝ 3923, պլաստիկ տուփերի համար, հիմնականում ցածր տոկոս ունի, բայց լիցքավորված սառնուտակները կարող են դասակարգվել այլ խմբում։ Չորրորդ խմբը՝ 4911, տպագրված նյութների համար, պայուսակների դեպքում պատահում է նույն խումբի չափերը։ Սա բացատրում է, թե ինչու մեկ միասնական «հոգևորության տուփը» չի կարող ունենալ մեկ մաքսային դրույք։
Միության ներսում ներկրում կատարվում է ոչ թե միայն սովորական միջազգային ներկրում, այլ որոշ հատուկ ռեժիմներ՝ իրավունքներով ճանաչվող երկրի, իրական պատրոնից դուրս օգտագործում, ցուցակներով լրացված բեռ և այլ սահմանափակումներ։ Այս բոլոր ռեժիմները տարբերում են Միության ներսում ընդհանուր կանոնից և կարող են պահանջել փաստաթղթային աջակցություն, որը սովորաբար նախապես պահանջում է լրացուցիչ ժամանակ։ Կորպորատիվ արտադրանքի դեպքում դրանք հազված են՝ հիմնականում բեռը կազմվում է մաքսային ռեժիմով ներկրումներից, բայց տեսակների մի մասը՝ վառարակների, կոշկավոր էլեկտրոնային իրերի և լիցքավորումային համապարփակների, պահանջում է առանձին հայտարարականներ՝ ռուսերեն, սուլթաներեն և հայերեն։
Միության ներսում առևտրային բեռների հետ կապված այն փաստաթղթերը, որոնք նախկին սահմանային մոտ ստեղծում էին մաքսային վերահսկման համար, դեռ պահանջվում են, բայց իրական գործառույցն այլ է։ EAD-ը Միության տարածքում մուտքային կամ արտահանման բեռների համար ստեղծում է տեղակալ հայտարարություն, որը ներկրում է տոնարանական կողմից էլ, էլ անկախ ներկրողից ինդիպենտությունը։ Այս տարբերությունը կարևոր է այն պատճառով, որ երկրների միջև տարանցքը չկա և նման փաստաթղթ չի կարող ստեղծվել սահմանին կամ երկրների միջև հեռակերպության դեպքում։
CMR-ը, առանձին դեպքում, տոնարանական ուղիղ տրանսպորտի փաստաթղթ է, և դրա լրումը սովորաբար իրականացվում է առաքիչի կամ սուլթատորի կողմից՝ ըստ պայմանավորված գործընթացի։ Եթե բեռները միավորվում են խումբային տրանսպորտով, իրավունքը չի պահանջում CMR, և դրան փոխարեն է կոչվում տրանսպորտային փաստաթղթը՝ բեռնափոխադրումներով։ Հայաստանական ընկերությունը, որը արտահանում է Միության ներսում, պետք է ունի երկու տարբեր համակարգ։ Հայաստանից դուրս խորհրդարձակումը պահանջում է ներկրող երկրի տեղակալ ներկրումների պայմանների մասնագիտացված իմանալություն, իսկ ներկրումը հայաստանական հասցեի մեջ՝ հայկական պահուստային պահանջները։
Երրորդ փաստաթղթային շերտը, որը հաճախ մոռըշվում է, վերաբերվում է բոլոր պայմանավորվողություններին՝ ներառյալ բեռի նկատվող արժեքին, իրավունքի ձևին, մատակարարության պայմաններին և ապահովանքային պայմաններին։ Եթե այս գործընթացը ձևակերպված է մեկ փաստաթղթում, բառնված կլինի «մի պայմանավորվածությամբ ամեն ինչ», վերջապես հենց այստեղ է սկսվում քաղաքի ղոկին՝ մաքսեր, ԱԱՀ, տոնական հարկ և դիմումների բացահայտում։
Մաքսների բացակայությունը չի վերացնում ԱԱՀ-ն։ ԱԱՀ-ն միշտ գործում է, քանի որ այն վերաբերվում է ստացված արտադրանքին ու ծառայությանն, ոչ թե անցանցին։ Այդ պատճառով Միության ներսում առևտրի մասնակցությունների հեռակառական գնահատումը պետք է կատարի ԱԱՀ ու տոնական հարկերի առանձին վերլուծություն։ Մեկը չի կարելի որոշվել ընդհանուր կանոնով՝ որովհետև Միության անդամ յուրաքանչյուր երկիր ունի իր ԱԱՀ-ի դրույքը։
Հայաստանի ԱԱՀ-ի դրույքը կընկնենա։ Ռուսաստանի դրույքը նույնպես կընկնենա։ Ղազախստանի դրույքը զգալիորեն ցածր է՝ ինը տոկոս։ Բելառուսի դրույքը կընկնենա է։ Այստեղ կա կարևոր տարբերություն, որը բոլորը մոռըշում են՝ ներկրման ԱԱՀ-ն միշտ վերաբերվում է ներկրող երկրի դրույքին, ոչ թե արտահանողին։ Հայաստանական ընկերությունը, որը պատվեր է տալիս ռուսական արտադրողին, ԱԱՀ չի վճարում՝ իր համար Ռուսաստանն է ներկրող երկիրը։ Հակառակը՝ Ռուսաստանից Հայաստան կատարվող ներկրման դեպքում, ԱԱՀ վճարում է հայկական կողմը՝ հայկական ԱԱՀ-ի դրույքով, և դա հնարավոր է հանդիպում, եթե հայկական կողմը ներկրման ռեժիմ չի ընտրում։
ԱԱՀ-ի տարոնական պահանջն առանձին թյութություն ունի։ Հայաստանում կիրառվում է մեկ օրվա հարկային դրույքի հրամայագիրը, որը դրույքների շրջանակում չի փոխվում և ինչպես այն չի կազմում տոկոս՝ իր պայմաններով չի հաշվում։ Ղազախստանում և Բելառուսում գործում են տարոնական պահանջներ, որոնք մուտքային արժեքից հանում են որոշակի գումար։ Նույն պատվերի համար ԱԱՀ հաշվարկը Ղազախստանում զգալիորեն ցածր կլինի, քան Ռուսաստանում, և դա ուղղում է որոշումը տոնարանական վայրի ընտրության հարցում՝ ոչ թե ընդամենը՝ հիմնական ներկրման և բաշխման ծախսը։
Միության ներսում տրանսպորտը չի ավտոմատացվում, բայց չի նաև իրականացվում մեկ օրում։ Հայաստանից Մոսկվա հյուրաստանի ձունավոր տրանսպորտը սովորաբար տևում է վեց ինը տարի, Ղազախստանի մասն ընկնում է տասներութ օր, իսկ քաղաքից քաղաք անցնող խմբային բեռների ժամկետը զգալիորեն կարճ է։ Խոսհաղորդության հետ միասին գործի ընթացքը որոշվում է նաև բեռի խմբավորմամբ. մկուտակային փոքր ուղիղ բեռների փոխանցումը բազմաթիվ մանկական համալսարանների միջև հաճախ թանկ է միայն հավաքման ծախսով, ոչ թե տրանսպորտով։ Այստեղ առաջին տեղն է ունենում հավաքման տեղակալ ծառայության ընտրությունը։
Պատրաստման ժամկետը պահպանում է զգալի դերը։ Հայաստանում պատված հագուստի պատրաստումը սովորաբար տևում է չորսից վեց շաբաթ, բայց եթե արտադրության մեջ ներառվում է նույն պատճառով ներկրում պահանջող տոնարան, պատրաստման ժամկետը կարող է կրկնակնվել։ Մի հոգույցի ընթացքում մեկ պատվերը ստանում է երկու տարբեր ժամկետ՝ արտադրության ժամկետը և տրանսպորտի ժամկետը, և դրանք չեն հավասարվում։ Այդ պատճառով պլանավորումը սկսվում է նույնականացումից, ոչ թե տրանսպորտային ընտրությունից։
Գինը նույն տեսակի պատվերի դեպքում Միության ներսում զգալիորեն տարբերվում է։ Միջին չափի պատված հագուստի պատվերի համար՝ որտեղ յուրաքանչյուր հատուկի թիվը սկսվում է հարյուրադրությունից, մեկ հատուկի արժեքը Հայաստանում սովորաբար ընկանում է երկուսուկես հազար դրամից մինչև չորս հազար դրամի ընթացքում՝ կախված նյութից, տպման ծախսից և քանակից։ Ռուսաստանը կարող է առաջարկել ցածր գին՝ բազմակողության պատճառով, Ղազախստանը՝ միջին գին՝ ծախսի կազմակերպման համաձայնագրերի պայմաններով, Հայաստանը՝ բարձր գին՝ փոքր հատուկների արագ կատարման և ելքային ճշգրիտության պատճառով։ Երբ հաշվումը կատարվում է միայն մեկ դրույքով, այն միշտ կստիպում է հետո՝ ճարտարապետության փոքր տոկոսը։
Հայակական ընկերությունների մեծ մասը բացահայտում է Միության ներսում մաքսների բացակայությունը՝ որպես մեկ հիմնական արդյունք։ Սա ճիշտ հայտնագիտություն է, բայց այն կիսով ավարտված պատկեր է։ Կարճ մաքսների ռեժիմը հեռացնում է մի կողմը և թողնում է մյուսը՝ փաստաթղթերի, ԱԱՀ-ի և լիցենզիաների կարգը։ Եթե հաջողությունը հիմնվում է միայն մաքսների բացակայության վրա, ապա առաջին իրավական բացահայտումը հասնում է ներկրող երկրում՝ ԱԱՀ-ի տոկոսով և իրավունքների թերությամբ։ Ուստի աշխատանքի ճիշտ կառուցվածքը սկսվում է ոչ թե բեռի տեսակից, այլ փաստաթղթային կարգից։
Պատվերի նախապայման փուլում առաջին տողը պետք է որոշում է ռեժիմը՝ Միության ներսում առևտրով, թե՞ դեռ արտահանումով։ Երկրորդ տողը պետք է որոշում է ներկրող երկիրը և ԱԱՀ վճարողի պատասխանատվությունը։ Երրորդ տողում ամրագրվում են դասակարգները ըստ իրենց նյութի և կիրառման, չորրորդում՝ լրավորման և հավաքման պահինը։ Այս չորս տողը բավար են այն բացահայտման համար, որը բեռը ստանում է ստուգման ժամանակ, և որը նվազեցնում է ծախսերի վերաբանումը բեռնատուրի վրա տեղի ունեցող ամենափոքր բեռը։
Ամենակարևոր բացահայտումը Միության ներսում հանդիպում է ոչ թե մաքսի դրույքը, այլ աշխույժների պահանջը։ Կորպորատիվ արտադրանքի մեջ դրանք սովորաբար են՝ կոշկավոր էլեկտրոնային իրեր, լիցքավորումային համապարփակներ, վառարակներ և տոնական հարկի պահանջող իրեր։ Նման ապրանքները Միության ներսում կարող են պահանջել սեփական հայտարարություն՝ երեք լեզու՝ ռուսերեն, սուլթաներեն և հայերեն՝ տեղադրման նշագիծով պատասխան երկրի վրա։ Եթե պատվերում այս իրերը ներառված չեն, ներկրումը կարող է կանգնենվել և առաքումը կտապագրվել որոշակի ժամկետով։ Այս պատճառով խորհուրդ է տրվում Միության ներսում առաքումների ժամկետին ավելացնել երեքից հինգ աշխատօր՝ պատվերի մուտքային փաստաթղթերը բացահայտվում են նախապայման ձևով, ոչ թե ընթացքում։
Վերջապես՝ փաստաթղթերը պետք է պահպանվեն բոլոր պահանջների կատարման ավարտից հետո հոգեբարությամբ։ Հաջորդ պատվերը սկսվում է միշտ նախորդի փաստաթղթերով, և հենց դրանք են այն հիմքը, որը թույլ է տալիս առանց տոնական հարկ վճարելու և առանց բացահայտման ստանալու հետո՝ իրավունքներով հաստատված բառը։ Այս պահպանությունը չի բարդացնում գործընթացը, բայց նվազեցնում է վերլուծությունների թիվը զգալիորեն և պահում է պատվերը վերադարձնելու իրավունքի շրջանակում։
Արտահանումը հայկական ընկերությունից դեպի Միության ներսում՝ կամ հակառակը՝ ընտրության համեմատական վերլուծություն՝ ժամկետ, ԱԱՀ, համապատասխանության աշխույժ և գների տեսքով։
Արտադրանքի նյութային կազմի վերլուծությունը ներկրման ծագինը ու կիրառումը հիմքում ՝ 6109, 6110, 6117, 4202, 3923 և 4911 խմբերով։
Ներկրող երկրի դրույքի համեմատությունը՝ Ղազախստանի ինը տոկոսի, Ռուսաստանի և Բելառուսի կընկնենա տոկոսի դիմացնելով՝ ներկրման համաձայնագրությունները հաշվի առնելով։
EAD, CMR կամ տրանսպորտային փաստաթղթի ձևակերպումը՝ բեռի նկատվող արժեքով, իրավունքներով և մատակարարության պայմաններով՝ նախապայման փուլում։
Այո, սահմանային մաքսային վերահսկումը Միության ներսում չի կատարվում, և ներկրումների դեպքում մաքսային դրույք չի վճարվում։ Սակայն մնում են ԱԱՀ-ն ներկրող երկրի դրույքով, տոնական հարկը, ինչպես նաև առևտրային փաստաթղթների պահանջը։ Միացյալ պետությունների դեպքում կարող են կիրառվել նաև ներկրման լիցենզներ և առանձին ոլորտային պահանջներ, որոնք ուղղակիորեն կապված չեն մաքսային սահմանին։
Տոնական հարկը միշտ վճարվում է ներկրող երկրի դրույքով և ներկրող երկրի հարկային գործակալով։ Հայաստան և Ռուսաստան կիրառում են կընկնենա տոկոս, Ղազախստանը՝ ինը տոկոս, Բելառուսը՝ կընկնենա տոկոս։ Հենց դրա համար նույն պատվերի ներկրումը Ղազախստանում զգալիորեն էժանակավորվում, քան Ռուսաստանում, եթե մյուս պայմանները համընկնում են։
EAD-ի հայտարարությունը ստեղծվում է ներկրող կողմից՝ հայտարարվում է տոնարանական վերահսկիչի մոտ կամ էլեկտրոնային համակարգով։ Առանձին դեպքում տոնարանը պետք է հայտարարի նույնական ԵԱԵԲ տարածքում տեղակալ տրանսպորտային գործակալի միջոցով։ Եթե առաքումը կատարվում է խումբային տրանսպորտով, CMR-ի փոխարեն կիրառվում է բեռնափոխադրումներով ապահովված տրանսպորտային փաստաթղթ։
Ոչ։ Corp-Merch-ը անկախ B2B արտադրանքի մատակարար է։ Մեկը չի կատարում մաքսային գործակալություն, չի հանդես գալիս պաշտոնական գործընկեր կամ պետական մարման ներկայացուցիչ ու չի իրականացնում իրավական կամ հարկային խորհրդատություն։ Նշված տոկոսներն ու պայմանները ընդհանուր ողջ օրինակներ են և որոնք կարող են փոխվել ժամկետի ընթացքում։
Այս էջում նկատվում է ԵԱԵԲ ներսում կորպորատիվ արտադրանքի արտահանման ընդհանուր սկզբունքները, որոնք կարող են կիրառվել որպես նախապայման հիմք։ Միասնական տարոնի դրույքները որոշվում են ներկրման ժամկետին գործող պաշտոնական հրամայագրով և կարող են փոխվել։ Տոնական հարկի դրույքները ներկրող երկրին են պատկանում և չեն համաստատվում մի ընդհանուր ցուցակով։ Մեկը չի տրամաբանում կողմերի միջև պայմանավորվածություններ և չի ներկայացնում մաքսային խորհրդատություն։ Corp-Merch-ը չի հանդես գալիս որպես մաքսային գործակալ, տոնարանական միջնուրի սեփական տոնարանական պաշտոնական գործընկեր և չի կատարում իրավական պահանջներով պատվերներ։